Vraag het de professional: ADHD en werk

Niet elke werkomgeving is gemaakt om het beste uit een werknemer met ADHD te halen. Stressvolle situaties of juist vervelling kunnen veel vergen, vergeetachtigheid of impulsief roepen wat je voor de mond komt kan problemen opleveren. Hoe ga je daar nou succesvol mee om? Arda Nieboer is coach bij ADHD-Praktijk in Arnhem en geeft slimme tips om beter mee te komen op het werk.

ADHD-coach met ADHD

Arda is gecertificeerd ADHD-coach voor volwassenen en heeft een eigen praktijk. Daarnaast is heeft ze zelf ADHD en weet dus als geen ander welke valkuilen de kop opsteken. Thuis, op het werk en als ouder. “Ik ben een alleenstaande moeder van twee pubers met een bijzonder brein. Daarnaast ben ik baasje van mijn Boomerhondje Bengel. In enkele steekwoorden ben ik te omschrijven als een levensgenieter, recht voor zijn raap en eerlijk. Ik hou van gezelligheid, de eetclub, zeilen, chi neng qi chong en lezen.”

In 2002 is Arda voor zichzelf begonnen als coach en zij heeft zich door diverse opleidingen en cursussen gespecialiseerd in ADHD bij volwassenen. Na haar eigen diagnose merkte ze dat standaard begeleiding bij haar niet werkt. Hoog tijd om daar voor anderen ook wat aan te doen. “Ieder mens is uniek en iedereen verdient een unieke aanpak.”

Moeilijkheden op het werk

Concentratie, rust nemen, vergeetachtig zijn en chaos in het hoofd zijn zo enkele herkenbare uitdagingen die op het werk hun tol kunnen eisen. Veel vrouwen met ADHD lopen in meer of mindere mate vast op het werk door hun symptomen. Hoe pak je dat aan? “Wat kan er voor zorgen dat je brein aanhaakt? Duidelijkheid? Afspraken met collega’s? Deadlines? Zoek naar oplossingen die ervoor zorgen dat daaraan voldaan wordt. Ik spreek het liefst deadlines af met mensen. Of ik spreek bijvoorbeeld iets af per mail, zodat er toch een lijntje open blijft. Mensen met ADHD zijn vaak zo bezig met wat niet lukt. Ik ben vooral op zoek naar wat wél werkt. En dat is voor iedereen anders.” Stap één is dus in kaart brengen wat je brein nodig heeft.

“Ik werk bijvoorbeeld met mijn eigen ontworpen weekplanner. Daarin kan ik mijn verzamel to-do-list kwijt en een taken-top-3 per dag. Dat werkt voor mij fantastisch. Verder heb ik kolommetjes gemaakt met ruimte voor: aantekeningen, weekdoelen, bellen/contact opnemen etc. Alles overzichtelijk. Taken zet ik in mijn agenda. Als je taken opschrijft en op een dag inplant, onthoud je ze beter en heb je 70% meer kans dat je ook daadwerkelijk doet.” To do lists zijn mij zeker niet vreemd en opschrijven helpt met het onthouden van kleine taken en afspraken. Absoluut een goede tip!

Een werkomgeving creëren die voor jou werkt is een must om goed te kunnen functioneren. Soms kost het wat tijd om te vinden wat werkt, maar het is zeker de moeite waard om de dagelijkse werkdruk goed aan te kunnen. Accepteren hoe je in elkaar steekt is hierin van groot belang. “Ik probeer mijn ADHD-ongemakken zoveel mogelijk te accepteren en kan er gelukkig ook vaak heel hard om lachen. Dit doe ik ook vaak met een ADHD-vriendin en mijn klanten. Heerlijk! Hoewel ik het doodvermoeiend vind soms, maak me er steeds minder druk om.”

Overbelasting en burn-out bij ADHD

Vrouwen met ADHD hebben de neiging om maar door te blijven denderen. Er is altijd wel iets wat moet, een collega die hulp nodig heeft of een leidinggevende waar je geen ‘nee’ tegen kan zeggen. Overbelasting en burn-out liggen op de loer. “Hier heb ik eigenlijk geen last van. Dit komt denk ik omdat ik me heel bewust richt om ook pretstofjes aan te maken. Ik heb oplossingen paraat voor als ik me niet goed voel. En natuurlijk heb ik ook wel een off-day en off-momenten. Dat probeer ik te accepteren, dat werkt beter dan dat ik kritisch op mezelf ben.”

Wat zou je kunnen doen om de balans weer terug te brengen voordat je overbelast raakt? “Als je heel veel denkt, is het ook zaak dat je dingen doet om te voelen, dus balans daarin te vinden. Hiervoor doe ik ki-oefeningen en een voeloefening. Heel simpel en dat doe ik inmiddels automatisch. Daarnaast wandel ik dagelijks een paar keer met de hond en dan probeer ik in het nu te zijn en te genieten van de omgeving.” Even de tijd nemen om bij jezelf ‘in te checken’ is een advies wat ik ook uit andere bronnen heb gekregen. Het is lastig om te starten, maar routine erin krijgen is belangrijk.

“Ik heb me opgegeven voor Chi Neng qi gong en ga daar één keer per week naar toe en kan oefeningen thuis doen met een MP3’tje. Dat helpt mij enorm. Ik heb weet waar ik blij van wordt en energie van krijg. Ik weet ook wat ik vooral niet moet doen – ik heb werkelijk een not-to-do-list.” Dus tijd voor jezelf maken en prioriteiten stellen is het devies!

Doe wat bij je past

Sommige vrouwen met ADHD vinden het lastig om over hun emoties te praten waardoor soms ineens de bom kan barsten. Hoe kan je daar in een professionele omgeving beter mee omgaan? “Ik werk vooral alleen dus dat is niet zo aan de orde. Verder ben ik een getrainde ADHD’er, zeg ik wel eens. Door de opleiding voor ADHD-coach en doordat ik dagelijks met cliënten aan het puzzelen ben naar hun gebruiksaanwijzing, ben ik dagelijks ook bezig met mijn eigen uitdagingen en doelen. Vroeger vond ik het ontzettend lastig om over überhaupt iets te praten (diagnose ADD). Ik ben veel bezig geweest met communicatie en assertiviteit dat heeft mij enorm geholpen.”

Een coach in de arm nemen of een cursus volgen kan helpen. Op het gebied van assertiviteit en communicatie is veel hulp te vinden. Maar om jezelf de beste kans te gunnen, is acceptatie het belangrijkste. “Vooral door jezelf te accepteren, wordt het makkelijker om je draai te vinden op het werk. Dan kan een ander dat vaak ook.”

Impulsief en een flapuit zijn is soms lastig te combineren met werk. “Zoek iets wat echt bij je past. Vaak iets met afwisseling. Waar blijft je brein (nogmaals) door aangehaakt? Wat helpt je? Of begin voor jezelf. Ik denk dat dit voor iedere ADHD’er anders is. Het is heel persoonlijk waardoor jij aanhaakt. Ik heb een cliënt die bij een notariskantoor werkte en daar super op haar plek zat. Dat is voor mij niet te begrijpen, maar ja… Zij zou gek worden van mijn werk. Dus hoe is dat voor jou?”

Oefenen met positiviteit

Arda benadert de hulpvragen van haar cliënten en de uitdagingen uit haar eigen leven altijd vanuit een positieve levenshouding. Om daarmee te oefenen, kan je jezelf een aantal vragen stellen. “Richt je op het positieve. Maak een lijst met jouw positieve punten. Wat zijn je talenten? Wat zijn je positieve eigenschappen? Wat werkt wél? Wat wil je wél? Hoe lukte het je om rustig te worden?  Waar word je blij van? Waar krijg je energie van? Wanneer lukte iets wél? Hoe deed je dat? Je kunt zelf je stress-stofjes verlagen door aan de andere kant dingen te doen. Wat zijn dat voor dingen? Als je zo veel als mogelijk ingevuld hebt, hou hem bij de hand om aan te kunnen vullen.”

Mocht je een off-day hebben, wat kan je dan doen? “Schrijf alle antwoorden op bovenstaande vragen op losse kleine blaadjes, vouw ze op, doe ze in een pot. En als je het even niet meer weet, pak je er één of meer uit. En doe daar iets mee!”

Zeven woorden die de lading beter dekken dan ‘lui’

Ken je haar? Die slavendrijver in je hoofd, die jou de hele dag door het slijk haalt? Haar favoriete verwijt: je bent lui!

Ik ken haar maar al te goed. Want al zit ik soms hele dagen achter mijn laptop te stressen of tuinier ik me af en toe in het zweet, regelmatig doe ik ook helemaal niks. En daar vindt ze wat van, dat strenge mens in mijn hoofd.

Oordeel

‘Lui’. Wat betekent dat eigenlijk? Volgens mij is het niks meer dan een oordeel. Als je lui bent, ben je een slecht mens. Want je bent inactief in een wereld die om productiviteit draait. Er is een grove karakterfout in je systeem geslopen en dat is je eigen, domme schuld. Nou ja, dat alles zegt mevrouw Slavendrijver. Maar heeft ze gelijk? Bestaan slechte mensen wel? Diep van binnen geloof ik van niet. En heb ik dus maar besloten het woord ‘lui’ uit mijn vocabulaire te schrappen.

Niemand is lui.

Jij dus ook niet. Maar misschien ben je wel:

1. Ongemotiveerd.

Dit bedoelen mensen vaak met: ‘je bent lui’. Maar net zo goed kun je zeggen: de taak is gewoon niet boeiend!

Oplossing: de taak leuker maken. Zet muziek op, doe het dansend, eet er een ijsje bij, doe het met een vriendin. Beloon jezelf als je klaar bent. Of doe het gewoon niet. Want zeg nou eerlijk: waarom zou je in hemelsnaam je kleren strijken of elke week de auto wassen?

2. Ongestructureerd.

Je hebt (nog) geen overzichtelijke planning gemaakt. Gevolg: alle honderden opties dwarrelen als stofdeeltjes rond in je hoofd. Je probeert ze te vangen, maar dat lukt niet. En dus zit je verlamd op de bank.

Oplossing: pak een vel papier. Schrijf alle opties op een rij. Verdeel grote klussen in kleine subtaken. Ga vervolgens na welke opties het belangrijkste zijn en zet daar een B bij. Bedenk welke taken prioriteit hebben en schrijf daar een P naast. Ga aan de slag met de taken waar BP bij staat. Zijn het er teveel en weet je al dat het niet op tijd gaat lukken? Dan heb je teveel op je bordje. Regel uitstel van deadlines of delegeer taken.

3. Moe.

Je hebt gewoon geen energie! Je hoofd is moe, of je spieren. Omdat je gisteren de hele dag heel hard naar je computerscherm hebt gestaard, of de auto hebt gewassen. Omdat je een ziekte of beperking hebt die jou continu uitput. Of omdat je al maanden op je tandvlees loopt en geen rust durft te nemen uit angst ‘lui’ te zijn.

Oplossing: gewoon lekker uitrusten! Health comes first. Want zonder je gezondheid kun je niks.

4. Bang.

Je hebt last van angst. Je bent bang om te falen bij de taak die je zou moeten doen. Of dat je dakloos zult raken, dat de hemel op je neer zal storten of dat je binnenkort over een bananenschil uitglijdt en nooit meer zal kunnen lopen.

Oplossing: geef jezelf niet op je kop, maar ga aan de slag met je angst. Spreek jezelf vriendelijk toe, schrijf op wat je dwars zit, ga na hoe realistisch je horrorscenario’s zijn of bel iemand op die je geruststelt. Ben je vaak bang, ga dan in therapie.

5. Somber.

De wereld is één groot zwart gat en alles is jouw schuld. Dat is niet waar, maar zo voelt het wel. Geen wonder dat er niks uit je handen komt! Het heeft toch allemaal geen zin.

Oplossing: lieverd, het heeft wél zin! En je bent helemaal goed zoals je bent. Je bent alleen in een zwart gat gevallen en daar moet je nu uit zien te klauteren. Ga iets leuks doen. Vind je nu niks leuk, doe dan wat je vroeger leuk vond. Ga na of er misschien verdriet, angst of boosheid achter je somberheid zit, en geef die emoties de ruimte. Ben je lange tijd somber, dan heb je misschien een depressie. Zoek hulp van een psycholoog!

6. Creatief.

Mensen met veel ideeën voelen zich vaak lui. Waarom? Omdat ze van hun honderden ideeën maar drie of vier kunnen uitvoeren.

Oplossing: realiseer je dat je minstens twintig levens nodig hebt om ál jouw ideeën te realiseren. Logisch dus dat de meeste ping-geluidjes in je hoofd nooit uitgroeien tot een plan van vlees en bloed. Probeer eens om je ideeën bij te houden in een schriftje of je telefoon. Pik er elke maand één of twee uit en ga daarmee aan de slag. Voel je niet schuldig over de rest.

7. Aan het genieten.

Je zou het bijna vergeten in onze calvinistische, neoliberale maatschappij, maar genieten is goed! Leuk! Fijn! Vooruit, als het je helpt wil ik je er best even aan herinneren dat genieten heel goed is voor je gezondheid, je relatie, je concentratie, je bloeddruk enz. Maar kom op, zeg. We zijn toch niet op aarde om de hele tijd maar nuttig te zijn!

Oplossing: geen. Genieten is namelijk geen probleem 😊 Natuurlijk, als je een deadline hebt is op een terras hangen met een biertje niet altijd even handig. Maar voel je alsjeblieft niet lui telkens wanneer je geniet van het leven.

Geen slecht mens

Nu ik deze lijst heb gemaakt, voelt ‘lui’ niet meer zo naar. Want of ik nou somber, angstig, ongestructureerd of aan het genieten ben: een slecht mens ben ik niet. Natuurlijk is het vervelend als ik iets moet doen, en het niet lukt. Maar met boos worden op mezelf heb ik nog nooit iets opgelost. In tegendeel: daar word ik juist somber van, en juist dat legt me lam. De beste oplossing is altijd: praktisch denken en lief zijn voor mezelf.

Herken jij dit? Met welke andere woorden zou jij ‘lui’ willen vervangen?

 

 

 

 

 

 

Vraag het de professional: ADHD en opruimen

Een opgeruimd huis is iets wat bij veel vrouwen met ADHD niet vanzelf gaat. Soms krijgen we de ‘kolder in den kop’ en moet alles worden opgeruimd en uitgemest, maar structureel een opgeruimd huis behouden blijkt vaak een uitdaging. Marit Fakkeldij van Opgeruimd Advies in Hilversum geeft wat slimme tips om het huis iets minder op dat van Jan Steen te laten lijken.

Professional organizer brengt structuur

Marit is een professional organizer die sinds vijf jaar haar bedrijf Opgeruimd Advies runt. Ze doet dit naast haar baan in loondienst om zo een lekker afwisselende week te creëren. “Ik werk graag met mensen en ik hou ervan orde en structuur aan te brengen in chaos. Ik geniet van de combinatie van coachend werk en de handen uit de mouwen kunnen steken.”

Een professional organizer is niet iemand die alleen maar de troep komt opruimen of je achter de vodden aanzit. Om tot de kern van de problemen te komen is kennis van de psyche van groot belang. “In het proces komt mijn opleiding Psychologie goed van pas.” Ze komt uiteenlopende types tegen, maar toch kan er in één dag al veel worden bereikt. “Het concrete resultaat na een dag hard werken geeft een enorme voldoening. Niet alleen bij de klant, maar ook bij mij.”

Chaos beheersen met routine

Heb jij dat nou ook? Je hebt een mooi opgeruimd huis waar je na uren zwoegen even lekker van kan genieten, maar binnen een dag is je harde werk alweer teniet gedaan. Hoe kan je zorgen dat je huis structureel aan kant blijft? “De truc is om vaste routines aan te brengen zoals iedere avond voordat ik ga slapen maak ik de eettafel leeg, of ik ruim altijd de vaatwasser in tijdens het reclameblok na mijn favoriete programma. Hoe meer routines je hebt, des te minder hoef je te onthouden” stelt Marit.

Routine lijkt het toverwoord om de boel opgeruimd te houden. Maar welke routine gaat nou echt werken? “Een schema met een dag- en weekroutine kan veel houvast bieden, mits het op maat is gemaakt en aansluit bij bestaande patronen. Anders wordt het het zoveelste papier op de koelkast.” Het zoveelste papiertje met een schema, planning of to-dolijst klinkt mij eng herkenbaar in de oren. Toch wordt die lijst vaak wel gemaakt, maar strandt het bij het uitvoerende werk. “Vooral korte, ééndimensionale klussen zijn heel geschikt om op deze manier in te plannen. Daar heb je er best veel van op een dag. Iedereen in huis kan meehelpen, van jong tot oud!”

De juiste structuur vinden

ADHD en structuur, het lijkt dé oplossing voor al onze problemen als we de professionals moeten geloven. Maar regelmatig verdwijnt de structuur door vergeetachtigheid, gebrek aan motivatie of omdat de structuur beklemmend voelt. “Een structuur die beklemt is niet de juiste structuur. Een structuur zou je moeten bevrijden, omdat je meer tijd en ruimte overhoudt, in je huis én in je hoofd” aldus Marit.

Als je er profijt van hebt, ga je vanzelf de structuur gebruiken en waarderen. Dat klinkt als muziek in de oren! “Ook binnen een structuur kan je flexibel zijn, maar daar is discipline voor nodig. Ik zou aanraden pas in de tweede fase gebruik te maken van deze flexibiliteit, wanneer je de meerwaarde van de structuur al hebt ervaren. Dan zul je er gebruik van kunnen maken in plaats van misbruik.”

Een begin maken met opruimen

Zo eens in het jaar krijg ik de ‘kolder in den kop’ en moet het hele huis op zijn kop. Alles uitzoeken en opruimen om weer wat lucht te creëren. Dat is natuurlijk niet voor niks, de maanden ervoor heb ik me zitten ergeren aan dingen kwijt zijn, lades die amper dicht gaan en kasten die ooit een logische indeling hadden, maar nu als stortplek dienst doen. Maar voordat het een onoverkomelijke berg aan klussen wordt kan ik al met opruimen aan de slag, hoe begin ik dan succesvol? “Het klinkt heel simpel: voorkomen dat het een onoverkomelijke berg wordt, maar hoe doe je dat? Iedere klus is op te delen in kleinere eenheden. Wanneer je alle kleine stukjes een plek geeft in de routine en alle huisgenoten hier hun steentje aan bijdragen zal het als een puzzel in elkaar gaan vallen” vertelt Marit.

Vaak is opruimen een saaie klus waardoor het onderaan de prioriteitenlijst komt te staan. Geen zin, geen tijd, geen whatever reden om eraan te beginnen. En vervolgens boos zijn op mezelf omdat ik het niet heb gedaan. Herkenbaar? “Opruimen wordt saai gevonden omdat het nooit op lijkt te houden. Ben je klaar met de ene kant, kan je weer van vooraf aan beginnen. De kunst is om het werk zo in te delen dat je er nooit heel lang mee bezig bent. Dus eigenlijk als tussendoortjes die je doet tussen de leukere dingen in” aldus Marit.

Opruimen, hoe doe je dat?

De tips klinken goed, maar het in de praktijk brengen is natuurlijk het moeilijkste onderdeel. Marit legt uit: “Opruimen gaat een stuk eenvoudiger en sneller wanneer dingen hun vaste plek hebben en er ook ruimte is op die plek. Veel van de kastruimte in huizen wordt ingenomen door spullen die in de praktijk nooit meer gebruikt worden en ook geen emotionele waarde vertegenwoordigen. Zonder deze spullen is het leven misschien wel aangenamer dan met!”

Ruimte maken, weggooien en opruimen dus. Hoe kan ik dat oefenen? “Maak iedere dag een rondje door je huis en kies 7 items uit die wat jou betreft de deur wel uit kunnen, omdat je ze niet gebruikt en je er ook niet blij van wordt. Gebruik daarbij als mantra: wat ik nu weg doe hoef ik nooooooit meer op te ruimen! Het mag zo groot of zo klein zijn als je wilt, maar hou het op maximaal 7 stuks per dag. Zo ontwikkel je  je eerste kleine routine en leer je over spullen te beslissen.  Je zult al snel ervaren hoe fijn het is om je huis te ‘ ontspullen’ en jezelf te ontdoen van deze overtollige ballast. Hoe langer je het volhoudt, des te groter de voldoening!” Zelf heb ik dit een tijd terug gedaan met hulp van mijn zus, het werkt echt om zo ruimte te maken in huis en in je hoofd.

Keuzes maken en weggooien

Een onderscheid maken in welke spullen wel en niet weg kunnen is nog best lastig. “Weet je niet waar te beginnen? Denk dan aan onderstaande criteria bij het opruimen.”

  • Kapotte spullen of spullen voor klussen of activiteiten die je al langer dan een jaar uitstelt mogen weg. De klus is blijkbaar niet leuk of belangrijk genoeg, dus je zult er echt niet meer aan beginnen.
  • Twijfel je? Geef jezelf een deadline van 2 weken om het alsnog af te ronden. Hoe fijn is het na 2 weken al die dingen van je to do list te kunnen schrappen en de spullen weg te doen, omdat je ze niet meer hoeft van jezelf!
  • Alles wat je voor een ander bewaart, daar zitten ze echt niet op te wachten
  • Alles wat je dubbel (of driedubbel) hebt.
  • Alles wat ver over de datum is. Niet omdat het niet meer goed zou zijn, maar omdat je het dus al die tijd niet hebt gebruikt/gegeten. Je hebt het dus niet nodig!
  • Dat wat je bewaart omdat je het ‘van iemand hebt gekregen’. Word je er niet blij van? Dan heeft het geen recht jouw kostbare ruimte in te nemen. Bewaar dat voor die zaken die je nodig hebt of je dierbaar zijn.

Als ik moe ben, ga ik meer doen

Al twee hele dagen heb ik achter de rug bij mijn nieuwe werkgever en ik loop in de plaatselijke supermarkt om wat laatste boodschappen voor het avondeten te halen. Ik vlieg door de winkel heen en been met grote stappen van het ene schap naar het andere. Wanneer ik buiten in sneltreinvaart richting huis loop, merk ik wat er gaande is. Ik ben bekaf en ga daarom een tandje sneller. Waarom ga ik juist meer doen als ik moe ben?

Houvast van lijstjes

Al zo lang ik me kan herinneren bieden lijstjes houvast. Ik schrijf alles op zodat ik het niet kan vergeten, zodat ik overzicht heb en het fijne gevoel van een taak afstrepen kan garanderen. Lijstjes kunnen heel handig zijn, zeker voor warhoofderige types zoals ik. Juist om de natuurlijke chaos in mijn hoofd aan te kunnen, ben ik heel gestructureerd. Het grote nadeel is dat deze lijstjes vaak hun doel voorbij schieten. Als er zes dingen op het lijstje staan die ik moet doen, zal ik niet rusten totdat ik alle zes de dingen heb kunnen afvinken. Zonder enorm, verschrikkelijk, gigantisch goede reden wordt een item niet zomaar naar een ander moment verhuisd. De rush om alles af te vinken krijgt de overhand en hoe moe ik ook ben, het lijstje zal worden afgevinkt.

Moeheid versus ADHD-symptomen

Het is geen hogere wiskunde, of psychologie, om te bedenken dat als je moe bent je meer last kan hebben van ADHD-symptomen. Maar ja, dat klinkt relatief onschuldig. Bij mij is de vermoeidheid een katalysator om de ADHD-symptomen die ik normaal redelijk in de hand heb, volledig de vrije loop te laten gaan. Zo vlieg ik dus langs alle schappen in de supermarkt, ga ik met een Road Runner-tempo richting huis, beantwoord ik mijn mails, pas ik de blogplanning aan, schrijf ik een blog en wil ik eigenlijk nog een tekst van een gastblogger redigeren. Dat terwijl ik doodop ben na mijn tweede dag op mijn nieuwe werk!

Waarom? De vermoeidheid drijft mijn drive, de drive om alles af te vinken en steeds meer taken op me te nemen om die rush van het afvinken te ervaren. Vermoeid krijg ik meer behoefte aan een adrenaline rush, hoe klein ook. Dus hier zit ik weer, achter mijn laptop, terwijl ik lekker op de bank moet hangen en op tijd naar bed na twee intensieve dagen.

Valkuilen

Vermoeidheid is een valkuil die ik nooit helemaal kan vermijden. Het lastige is dat vele andere valkuilen gigantisch worden wanneer ik moe ben. De behoefte aan adrenaline, het onvermogen om stil te zitten, niet kunnen ontspannen, chaos in het hoofd en me blind staren op wat ik kan controleren zijn valkuilen die de kop opsteken als ik moe ben. Ik weet dit, maar ik zie het niet altijd op tijd aankomen. Vandaag realiseerde ik het me voor het avondeten, nu is het ruim twee uur later als ik achter mijn laptop zit een blog te typen (want beloofd, want niet willen stil zitten, want …).

Oplossingen

Hoe kan ik daar nou beter mee omgaan? Voor een deel accepteren. Sommige dingen moeten nou eenmaal uit mijn systeem. De taken die ik nu heb gedaan stonden als tabjes op een browser open in mijn hoofd, dat kost energie en geheugen. Voor een deel is het ook op tijd mezelf een schop onder mijn kont geven. De RSI-app die elk uur een waarschuwing geeft dat ik pauze moet houden is een fijne stok achter de deur. Een omgeving die een oogje in het zeil houdt is ook prettig. Zorgen voor ontspanning die ik prettig vind is misschien nog wel de beste oplossing. Nu heb ik de meeste vinkjes kunnen zetten en kan ik tevreden relaxen (dat mag ik namelijk pas als ik eerst wat nuttigs heb gedaan lekker gezond). Het relaxen kan ik met een leuk televisieprogramma en mijn nieuwe bullet journal (nieuwe hobby, zo leuk!), dan houd ik mezelf voldoende bezig zonder mezelf verder uit te putten. Hopelijk kan ik er morgen weer tegenaan!

Vraag het de professional: ADHD en huishouden

Veel vrouwen met ADHD ervaren stress en teleurstelling omdat het huishouden niet op de rit is. Vergeetachtigheid, moeite met taken beginnen, het huishouden saai vinden en algehele chaos in het huis zorgen voor een onoverkomelijke berg met poetsklussen en puin ruimen. Hoe pak je dat beter aan? Huishoudcoach Els Jacobs van De Huishoudcoach in Leiden geeft tips om het huishouden op de rit te brengen.

Huishoudcoach met ervaring in chaos

Els Jacobs is sinds 2006 de drijvende kracht achter De Huishoudcoach, maar ze is niet altijd zelf een geweldige huisvrouw geweest. “Ik ben niet georganiseerd geboren, in tegendeel. Ik weet helaas als geen ander hoe het is om in chaos te leven. Maar ruim 15 jaar terug heb ik het tij met vallen en opstaan weten te keren en sindsdien doe ik niets liever dan anderen helpen weer lucht in hun huis, administratie en agenda te brengen.”

Ze coacht mensen naar een opgeruimd leven en leidt mensen op tot organizer. “Het opleiden doe ik met veel enthousiasme via de Opleiding tot Professional Organizer voor Particulieren (OPOP) en de Opleiding tot Organizer voor de Zakelijke Markt (OOZM).” Een dame die dus van de hoed en de rand weet als het gaat om het huishouden organiseren! Zou haar methode ook ‘ADHD-proof’ zijn? Alle dagelijkse uitdagingen in het huishouden kunnen wel wat structuur en organisatietalent gebruiken!

Verwachtingen van het huishouden met ADHD

Vrouwen met ADHD hebben vaak veel behoefte aan structuur, maar ook veel moeite om die structuur aan te brengen. Eens in de zoveel tijd gaat de goed uitgedachte planning de deur uit omdat het beklemt, de taken saai zijn of het simpelweg wordt vergeten. De moed zakt in de schoenen en het gevoel van falen steekt de kop op. Er moet toch een structuur te vinden zijn die wel werkt!

“De meeste schoonmaaksystemen werken in de praktijk niet, omdat ze perfect schoongemaakte huizen nastreven en veronderstellen dat mensen zich altijd in de ideale omstandigheden bevinden. Maar helaas hebben we allemaal dagelijks met ‘kinken in de kabel’ te maken. Denk maar aan een onverwachte file, ziek kind of een kapotte stofzuiger. En daar bovenop lopen we regelmatig ook tegen de grenzen van ons eigen kunnen aan.” Het welbekende verwachtingen managen lijkt de eerste stap voor een gelukkiger leven als niet zo geweldige huisvrouw.

Structuur in het huishouden met ADHD, hoe dan?

Toch moeten klussen wel worden gedaan. Het beginnen aan een schoonmaakklus, zeker een saaie, kan soms enorm lastig zijn. “De uitdaging is om met zo min mogelijk structuur zoveel mogelijk effect te sorteren. En niet om jezelf een molensteen om de nek te leggen, waarvan je eigenlijk op voorhand al weet dat je die nooit kan dragen!” Een haalbare takenlijst lijkt de start van een goede structuur voor het huishouden.

“Voor zo’n simpele structuur kun je het beste onderscheid maken tussen:

  • grondige boenklussen, dat wil zeggen schoonmaakklussen die goed moeten gebeuren, en
  • snelle poetsacties, dat wil zeggen schoonmaakklussen die je met de Franse slag kan doen

Alle wekelijkse schoonmaakklusjes vallen onder de snelle poetsacties. De zeven bekendste poetsacties zijn stofzuigen, dweilen, stoffen, sanitair afnemen, pedaalemmers legen, spiegelende oppervlakken schoonmaken en het gasfornuis schoonmaken. Deze hoeven echt niet grondig.” Dus elke week het huis op zijn kop zetten om goed te poetsen is niet nodig? Wat een verademing!

“Aan boenklussen die je maandelijks of jaarlijks doet, zoals ramen wassen, badkamertegels afnemen of de gordijnen wassen, besteed je juist wat meer aandacht. Kies er hiervan maar eentje per week uit en doe die liefst samen met anderen. Gedeelde smart is halve smart!” Els raadt aan om elke week zeven snelle poetsacties en één grondige boenklus te doen, het liefst dus met hulptroepen. “Doe het op het dagdeel of moment dat het jou uitkomt en je zal een prima schoon huis hebben.”

Herken je valkuilen

Als je het lastig vindt om aan een taak te beginnen, kan alleen structuur aanbrengen onvoldoende zijn. Het is zaak je af te vragen wat je lastig vindt en wat je valkuilen precies zijn. “Vind je het beginnen aan snelle poetsacties of grondige boenklussen moeilijk? Dan is het de truc om de taak dan in zulke kleine stapjes op te breken, dat je de drempel om aan de slag te gaan drastisch verlaagt.” Het opbreken van taken in kleine brokjes is een bekende tip voor mensen met ADHD, maar zeker geen onbelangrijke. Starten met een kleine stap maakt het voltooien van de taak een stuk minder lastig, legt Els uit.

“Als je bijvoorbeeld het gasfornuis wil schoonmaken omdat er aangekoekte etensresten op zitten, bedenk dan welke kleine actie van jouw kant het ‘schone gasfornuis’ dichterbij brengt. Misschien kun je er heet water overheen gooien, zodat de etensresten kunnen losweken. Of de gaspitten er alvast afhalen en de fornuisplaat sprayen met allesreiniger.” Zo bekeken lijkt de taak veel minder groot en vervelend. Daarnaast is de kans dat je de taak afmaakt groter. “Als je eenmaal bezig bent, ga je vaak door.”

Breng zelf structuur in je huishouden

Als je zelf weer met frisse moed aan de slag wil met je huishouden, dan kan het helpen om de tips van Els direct in de praktijk te brengen. Ze stelt voor eerst te beginnen met de zeven poetsacties. “Schrijf de acties op een post-it en hang ze op de koelkast of – nog beter – je badkamerspiegel. Voer de eerste week drie van deze poetsacties naar keuze uit. Met de Franse slag, want het hoeft niet perfect!” Perfectionisme is voor veel mensen een bekende valkuil, dus het is zeker goed om te bedenken dat niet perfect het eigenlijke doel is.

“Is dit lastig? Blijf elke week oefenen totdat ze je makkelijk afgaan. Voeg dan een vierde poetsactie toe. Gaat dit ook soepel, kies dan de week erop voor vijf poetsacties enzovoort. En zitten de zeven poetsacties er helemaal in? Kies dan pas af en toe een boenklus erbij. Een schoon huis is tenslotte een middel en geen doel op zich. Veel succes!” Zo klinkt het toch best heel haalbaar. Ruim elke dag even tijd in voor een klus om de routine erin te krijgen. Stap voor stap, niet perfect en de taak opdelen in kleine brokjes. Op deze manier gaan we er wel komen. Wie durft de uitdaging aan en gaat structuur aanbrengen in het huishouden?

Wat betekent ADHD voor mij?

Vorige week ben ik geïnterviewd over het vinden van de juiste diagnose en wat dat voor mij heeft betekend. Het is goed om daar af en toe over na te denken. Ik ben namelijk bewust op zoek gegaan naar een diagnose, informatie en hulp. Maar wat betekent het nu, ruim zes jaar na het krijgen van de diagnose, om te weten dat ik ADHD heb?

Meer kennis over mezelf

Het krijgen van een diagnose voelde voor mij als de bevestiging dat er ‘iets’ is. Door hier kennis van te hebben, kan ik er gericht mee aan de slag. In mijn geval betekent dit dat ik veel steun op planningen en lijstjes met dingen die ik niet moet vergeten. Het maken van planningen en lijstjes geeft me overzicht, rust en de mogelijkheid dingen ‘uit mijn hoofd’ te halen. Ik weet dat ik in enthousiasme en hyperfocus kan doordenderen, dus ik heb een externe reminder nodig om te pauzeren en de rem erop te gooien. Stemmingswisselingen zijn me niet vreemd, net als slaapproblemen en een eindeloze stroom aan briljante en minder briljante gedachten hebben. De kennis geeft me de mogelijkheid om maatregelen te nemen, hulpmiddelen in te zetten en soms te accepteren dat het er even niet inzit. Dat accepteren gaat steeds beter.

Jullie zijn net als ik

Hoe meer ik me ga verdiepen in ADHD, hoe meer mensen ik tegenkom die zijn zoals ik. Vrienden, kennissen, collega’s, contacten via ADHDvrouw, ik ken veel mensen met ADHD. Aangezien ik vrij open ben over mijn diagnose en symptomen, is het voor anderen makkelijk om er met mij over te praten. De herkenning in de verhalen van anderen en kennis die we delen maakt het steeds makkelijker om te bevatten wat ADHD is en hoe het zich bij mij uit.

Passie voor ADHD

Door mijn eigen zoektocht naar informatie ben ik met ADHDer.nl gestart en bij ADHDvrouw terecht gekomen. Al ruim 6 jaar houd ik me met dit onderwerp bezig en ik blijf een passie hebben om anderen met ADHD te helpen met informatie, ervaringsverhalen en de juiste weg wijzen richting hulp. Het is niet makkelijk, maar het blijft belangrijk om volwassenen met ADHD te helpen. Zoveel mensen lopen met problemen en vragen rond, die gericht aangepakt kunnen worden als je weet wat er aan de hand is. Daarnaast is het voor je zelfbeeld en zelfvertrouwen van enorm belang om te weten dat je niet alleen bent en wel degelijk wat van je leven kunt maken. Soms loop ik tegen de grenzen van mijn kunnen aan, maar elke keer weet ik weer de passie te vinden om door te gaan. Er is nog een wereld te winnen voor volwassenen met ADHD, specifiek voor vrouwen.

Mijn leven succesvol inrichten

Door al die jaren bezig te zijn met ADHD heb ik veel geleerd over de aandoening en mezelf. Deze kennis en het contact met vele lotgenoten en professionals heeft me de mogelijkheid gegeven om mezelf te ontwikkelen. Zo kan ik mijn leven steeds meer inrichten op een manier die bij me past. Met allerlei slimme hulpmiddelen als planningen en een app om pauzes te nemen tijdens het werk, door te blijven praten met mijn dierbaren en soul searching te doen zijn de uitersten in mijn leven steeds minder extreem. Goed slapen, accepteren hoe ik in elkaar steek en soms even pas op de plaats maken helpen om de symptomen beheersbaar te houden. Het blijft lastig om tientallen plannen voor een spannende toekomst te hebben en niet de puf of tijd om de plannen uit te voeren, buien te hebben of even helemaal geen puf om iets te doen. Maar ik weet dat dit erbij hoort en het ook weer over gaat. Me richten op wat werkt, op het positieve en niet altijd in de zesde versnelling gaan scheelt enorm veel frustratie en slapeloze nachten. Met vallen en opstaan geef ik mijn leven steeds beter vorm. Zo kan ik mijn positieve kanten gebruiken en de moeizame symptomen een plek geven.

Je omgeving aanpassen

Je omgeving aanpassen, geldt dat echt alleen voor de omgeving of ook de mensen met wie je samen bent, denk ik even glimlachend. Een mooi en zinvol hoofdstuk uit het leerboek van de cognitieve training. Het hoofdstuk waarin je kijkt naar je omgeving en wat je er aan kan aanpassen om er minder te worden afgeleid en minder prikkels te ervaren. Haha, herkenbaar. Ik hou van sociaal en gezellig. Ik leef graag in een ‘dynamiek’. Maar ook dan, is het me wel eens te veel. Te veel beeld, te veel geluiden, te veel mensen. En dan kan ook geur afleidend en vervelend zijn. Het is vermoeiend en kost energie, dus dosering is verstandig. Het is ook handig als je ook de dingen wilt doen, die je moet doen.

Overzicht en rust

Weten wat je moet doen en weten wat je afleidt. Dat is zowel een handige als een onhandige combinatie. Ik gebruik een online agenda, waar privé, werk en afspraken voor de kinderen in staan. Daarmee houd ik redelijk overzicht. Alle geluidsmeldingen staan daarvoor uit. Net zoals de meldingen op de social media. Alleen de visuele meldingen houd ik aan. Mijn mobiel is dus binnen handbereik.  Wanneer ik aan het werk ben, staat het belgeluid uit en ligt het apparaat onderste boven. Zo heb ik de minste afleiding. Als ik een hele goeie dag heb, maak ik op een post-it een to-do-lijstje van drie tot vijf taken. Als het weer wat minder gaat, dan heb ik na verloop van tijd meerdere post-it’s met doorgestreepte taken. Echter niet één geheel afgewerkt lijstje. Gelukkig ben ik heel goed in flexibele deadlines en gebeurt wat echt moet gebeuren meestal wel op tijd.

Opgeruimd en rustig

Dit is wat moeilijker. Ik houd namelijk wel van een zekere opgeruimde, schone thuis- en werkomgeving. De vaat moet dus echt van het aanrecht af, als ik thuis achter de laptop werk. Het is in een andere ruimte maar kan toch een storend element zijn. Ik ruim dus op voor ik begin, maar moet zorgen dat ik niet teveel opruim, want dan wordt beginnen lastig. Tegelijkertijd is mijn eettafel mijn werkplek. Ik heb daar gestructureerde stapels van wat ik nog moet doen. Want als zaken van die stapel in de kast verdwijnen, dan verdwijnt het ook van mijn netvlies. Of, ik moet ze ijzersterk op een van mijn post-it’s genoteerd hebben staan. Maar meestal is het een combinatie van beiden. Gelukkig eten wij altijd op de bank, dus heb ik niet het probleem van de eettafel afruimen en opnieuw moeten ordenen. Een aparte werkkamer zou een oplossing zijn, maar daar zou ik zeker dezelfde stapelmethode toepassen.

De werkstapels, notities en mobiele agenda geven mij dus overzicht. Maar grote afleiding thuis, is het verkeer door de straat. Ik kan zowel op mijn laptop kijken als alle fietsers voorbij zien komen. Mijn rolgordijnen zijn, je raad het al, tijdens een werkdag bijna helemaal dicht. Een groot wit en licht vlak. Heerlijk rustgevend. Als dan wel de post wordt bezorgd of een bekende aan de deur komt, is dat een redelijke orde-verstoorder in de hyperfocus van het werk en de rustige omgeving. Afhankelijk van wie, de focus of werkflow, komt er een irritatie boven drijven. Die in meer of mindere mate te onderdrukken valt. De onverwachte bezoeker kan er uiteindelijk niets aan doen, dat ze me storen. Dat probeer ik iedere keer opnieuw voor ogen te houden, als ik me losweek van de laptop.

Geordend en gesteund

Ik heb redelijk wat moeite gehad om in een kantoorruimte te werken. Ik ben zowel een harde werker als een gezellige kletser. Toch wil ik niet met alle kletspraatjes meedoen en daarom zonder ik mezelf liever af. Toen Het Nieuwe Werken en flex-plekken werden ingesteld, was ik even zwaar onthand. Geen vaste computer en plek meer, maar een laptop en een beschikbaar plekje zoeken. Dat gaf de nodige onrust, zorgen dat je compleet was in je spullen en telkens alle snoeren aansluiten en nieuwe manieren van vergaderen. Na wat verschillende beginnersfouten vond ik er mijn regelmaat en routine in. Het heeft gezorgd dat ik mijn aanpassingsvermogen heb ontwikkeld. Maar na enkele van zulke drukke dagen, moet ik echt weer stevig opladen.

Met muziek aan kan ik echt niet werken. Dan wil ik bewegen en meezingen. Meestal draai ik wat uptempo en vrolijke muziek voordat ik begin. Dat is een enorme oppepper. Of wanneer ik een creatieve blokkade heb, of even mijn doorzettingsvermogen een boost moet geven. Ja, ik ben heel wat wijzer geworden, ik weet nu hoe het werkt. En als het op orde is, werkt het best lekker!

Drive, overdrive en overdrijven

Ken je dat ook, de kracht en de onmacht van energie en enthousiasme? Als je begrijpt wat ik bedoel? Je barst van de energie, je barst van het enthousiasme en samen versterkt het elkaar. Ik doe er regelmatig mijn voordeel mee en ik heb er regelmatig last van. Het bouwt zich langzamerhand op. Van de figuurlijke vierde, naar de vijfde en dan naar de zesde versnelling.

Ferrari

Zo heet de training, waar mijn kind niet voor in aanmerking kwam. Ferry Ferrari. Een metafoor om inzicht te geven wat er gebeurt, de versnelling, welke situaties er kunnen voorkomen en hoe je weer kan terug schakelen. Ik vind de metafoor prachtig. Rode Ferrari’s. Vormgeving, kracht en snelheid. Net zoals een zwarte Porsche. Maar ook ben ik nu uiterst tevreden met mijn Polo met turbo. Ik dwaal af. Al jaren rijd ik te hard. En vind mijn moeder het zonde van de boetes. Maar die accepteer ik gewoon, want te hard rijden krijg ik nou eenmaal moeilijk uit mijn systeem.

Te hard rijden kent natuurlijk een oorzaak. En ik ken ze allemaal. En hoewel ik hard mijn best doe, om de oorzaken voor te hard rijden te verminderen, het blijft een onmogelijke taak. Te veel tegelijk doen en te laat vertrekken. Op het laatste moment nog wat doen en geen realistische tijdsinschatting maken. De reisduur onderschatten. Het enthousiasme van een leuke afspraak en dan in de flow het gaspedaal raken.

Gedreven

Drive, drijfveren, overdrijven. Zomaar een mooi klinkend rijtje. En helemaal op mij van toepassing. Eind november en begin december bemerkte ik het weer. Heel veel administratieve last, door de beëindiging van mijn arbeidsovereenkomst en de aanvraag van WW. Mooi en veel vrijwilligerswerk, natuurlijk kinderen en huishouden, netwerk-afspraken. Interessante, aantrekkelijke afspraakjes en ook nog willen dansen voor de ontspanning. Ik zat vol op in de overdrive. Ik neem het dan net nog wel waar, maar het een halt toe roepen is heel erg lastig. Het was gewoon allemaal leuk, nodig en verplicht. Tot het besef kwam dat de feestdagen weer voor de deur stonden.

Dit jaar zou ik nou eindelijk eens – als werkzoekende – deze relatief rustig kunnen doorlopen. Maar, besefte ik begin december, dan moet ik wel gas terug nemen. Dat deed ik, wijs, dan ook. En dat kostte me echt twee weken om weer tot een normaal tempo te komen. Het tempo dat heel veel mensen gewoon vinden. Doodgewoon. Het is me gelukt, een relatief rustige Kerst en Oud & Nieuw te vieren. Maar dat kostte wel het nodige besef en keuzes maken.

Oranje

Inmiddels is het voorjaar in zicht en was het zomaar alweer voorjaarsvakantie. Nu al? En ik besefte dat ik weer in dezelfde cyclus zat. Mijn motortje vol enthousiasme en energie heeft de pk’s van een Ferrari. Die drive en die overdrive dat ben ik. Vorige week had ik bijna een moment van wanhoop. Het verminderde gebrek aan controle, focus en overzicht. Verkeerslicht op oranje. Dat verkeerslicht is overigens een middel dat ik vond, toen ik zelf online op zoek ging naar ondersteuning voor mijn kind. Het hangt geplastificeerd in het toilet. Groen is comfortabel, onbewust en oké. Oranje vraagt om afremmen en keuzes maken. Rood is stoppen, gewild of ongewild. Geëscaleerd als je niet op tijd bent.

De wanhoop was een klein moment. Het rode kwam regelmatig voor, enkele jaren geleden. Ik kan heel vaak lekker doorrijden, gassen. En die enkele keer oranje is helemaal niet zo erg. Ik rijd echt wel te hard, maar meestal rijd ik door…

 

 

 

Vooruit, uitkijken naar vakantie?

Sinds de basisschool is het hetzelfde liedje. Hoewel we een jaarplanning ontvangen, ieder jaar kan het toch zijn dat de vakantie ons overvalt als een verrassing. De eerste jaren op de peuterschool viel het nog wel mee met de verplichtingen als ouders. Iets maken voor Pasen en een lampion met Sint Maarten, maar het was in ieder geval overzichtelijk.

Activiteiten en verplichtingen plannen

Bij de basisschool namen de verplichtingen toe. Of je ook lees- of luizenmoeder wilde zijn. Mee wilde draaien als klaar-over bij de verkeersbrigade. Meedoen aan sport- en speldagen of de klas versieren met Sinterklaas en Kerst. Dan waren er ook nog de studiedagen waarop je dan met je werkdagen rekening moest houden. Kortom, een ware planning was gewenst op om de juiste dag, met de juiste spullen aan de juiste activiteit mee te doen. Carnaval en een gevulde schoenendoos organiseren voor kinderen met nood, vraagt nou eenmaal meer voorbereiding. We hebben het allemaal gered en allemaal gedaan! Maar het zorgde er soms wel voor dat je door de aankomende vakantie werd overvallen. In ieder geval iets minder rond feestdagen, want daar kan je meestal niet om heen.

Masterplanner

Je kind tekort laten schieten op dé feestdagen en vieringen van het jaar, dat wil je hem toch niet aan doen. Met lastige impulsbeheersing en een korte aandachtsspanne is plannen en organiseren, wat vreselijk saai, een lastig dingetje. De afgelopen jaren is het dan ook een worsteling van jewelste geweest om de gezinsplanning te beheersen. Heel veel lukte wel, maar op tijd komen was dan ook nog wel erg moeilijk. Er was altijd wel wat te doen en optimistich dacht ik dat er kort voor vertrek ook nog wel ruimte was voor een klein klusje.

Overzicht

In mijn omgeving merkte ik dat andere moeders het ook wel druk hadden met dit soort taken en activiteiten, maar dat het ze een stuk gemakkelijker af ging en dat ze in ieder geval meer overzicht hadden. Natuurlijk plande ik ook alle kindervakanties in en zette er een alarm op. Maar ik merkte dat mijn collega’s al, denk ik, na de zomervakantie hadden uitgedokterd wanneer de beste dagen waren om vrij te nemen rondom Kerst en wanneer de beste mogelijkheden waren om de volgende vakantie te boeken. Ik liep dan altijd achter de feiten aan. Als mantra zei ik tegen de kinderen; “vooruit kijken, wat moet je doen”. En bij het sluiten van de deur; “achterom kijken, wat neem je mee”.

Wijzer geworden

Inmiddels zitten de kinderen op de middelbare school en ondersteunen ze als leerlingen zelf bij de sport- en speldagen. De knutselwerkjes, wàt had ik daar een moeite mee, zijn niet meer aan de orde. Gaat het dan nu allemaal een stuk makkelijker? Nee, dat is een ijdele hoop. Pubers hebben lesroosters met veel verschillende uren, leerkrachten en huiswerk. En pubers hebben hersenen in ontwikkeling. Dat betekent wel een enorme vooruitgang maar ook nog een stukje controledrang die je moet leren loslaten.

Consequent zijn

De bezoekjes aan de tandarts zit niet altijd even scherp op hun netvlies. En daarom kijk ik nog steeds met ze mee. En met dat stukje vrijheid wat je daardoor terugkrijgt, ga je invullen met wat andere eigen interesses. Die drang is met de pubers meegegroeid. Het belang  zien van en de behoefte aan structuur, die is er langzaamaan ingekomen. Maar daaraan vasthouden, dat vraagt uithoudings- en doorzettingsvermogen. Want het is best wel een beetje saai om heel behoorlijk consequent vol te houden. En anderen komen ook wel eens te laat, of zeggen een afspraak af. En dat heeft dan zijn invloed op dat zorgvuldige kaartenhuis, de puzzel van de planning.

 

Wat kan ik vertellen over ADHD?

kracht7

Op woensdag 18 januari ga ik voor Avanti Almere wat meer vertellen over ADHD. Het zal een vraaggesprek worden wat de mooie titel ‘Mens in Almere’ heeft gekregen. Nu heb ik zelf een tijdje voor Avanti Almere gewerkt en is de gespreksleider een goede vriendin van me, dus wat dat betreft maak ik me weinig zorgen. Tijdens het voorbereidende gesprek kwam er bij mij een waterval aan bijzondere ervaringen en anekdotes voorbij, dus het gesprek zal ik vast prima kunnen vullen. Toch wil ik niet alleen maar grappige anekdotes vertellen, ik wil echt wat meegeven. Dus de hamvraag is: wat mag ik echt niet vergeten te vertellen over ADHD?

Wat is ADHD?

Nu weet ik helaas nog niet precies wie er op 18 januari zullen aanschuiven in de Nieuwe Bibliotheek in Almere Stad, dus is het lastig inschatten welke voorkennis mensen hebben. Ik zal uiteraard kort wat vertellen over de sub-types die bij ADHD worden onderscheiden, namelijk het hyperactieve type, het onoplettende type, het gecombineerde type en NAO (niet anders omschreven). Daarnaast is het altijd goed om te benoemen dat er overlap is in symptomen van ADHD en autisme, dyslexie, dyscalculie, depressie, hoogbegaafdheid en dat deze aandoeningen ook samen kunnen voorkomen. Maar hoe vat ik verder ADHD nou goed samen? De concentratieproblemen, het chaotische hoofd, de hyperactiviteit, associatief denken, uitdaging en structuur nodig hebben, wat is nou de kern zonder dat ik te kort door de bocht ga? Want het is echt meer dan ‘een beetje druk zijn’ of je niet lekker kunnen concentreren. Impulsiviteit, niet presteren naar je kunnen, groots denken, geen filter hebben, grenzenloos zijn, veel prikkels zoeken, makkelijk overprikkeld raken en ogenschijnlijk eindeloos energie hebben horen net zo goed bij ADHD.

ADHD in mijn dagelijks leven

De vraag vanuit Avanti Almere is om iets te vertellen over ADHD vanuit het perspectief van een ervaringsdeskundige. Daarom is het denk ik goed om te kijken naar hoe de positieve en negatieve effecten mijn dagelijks leven mede bepalen. Als ik kijk naar mijn energie, hyperfocus, afgeleid zijn, out of de box ideeën, uitdagingen opzoeken en toch vasthouden aan agenda’s en planningen, geen blad voor de mond hebben en zwart-wit doen en denken dan zie ik wel degelijk een rode lijn. Ik ben heel positief, optimistisch en ondernemend, mijn ADHD doet daar een lekker schepje bovenop. Juist daarom is het moeilijk om te onderscheiden wat ‘ik’ ben en wat ‘ADHD’ is. Hoe zwart-wit ik ook af en toe kan zijn, dat onderscheid is uitermate grijs. Soms kan ik mijn gebrek aan concentratie en het niet kunnen stil zitten flink vervloeken. Maar op andere momenten ben ik juist blij dat mijn energie en doorzettingsvermogen dezelfde pas kennen, mijn grootse ideeën me op het juiste spoor zetten en mijn impulsiviteit de reden is voor talloze memorabele avonturen.

ADHD, wat kan je ermee?

Veel mensen die meer informatie zoeken over ADHD kennen de negatieve kanten of, mooier gezegd, de uitdagingen. Dat zijn ook vaak de dingen die in symptomenlijstjes, nieuwsberichten en wetenschappelijke of medische artikelen worden benoemd. Maar vergeet niet dat ADHD net zo goed een gave kan zijn, je moet alleen wel weten hoe je ermee om kan gaan. Het leven wordt dan niet plotsklaps één groot feest met slingers en champagne, maar het kan wel een flink verschil maken in je levensgeluk en zelfbeeld. Ook dit wil ik graag benadrukken om zo ruimte te maken voor meer ‘bijzondere hoofden’ op de werkvloer en in de dagelijkse praktijk. De uitdagingen blijven, maar zonder de kwaliteiten te gebruiken wordt het een heel zwaar leven. Daar is niemand mee geholpen.

Creatief

De meeste mensen met ADHD denken net even anders dan de rest en lopen daardoor tegen allerlei problemen aan. Maar wanneer er een situatie ontstaat waarin vrij brainstormen, last minute toevoegingen en creatieve oplossingen voor onoplosbare problemen gewenst zijn, dan zie je vaak de creatieve geest van een ADHD’er opbloeien. Juist door associatieve gedachten, herkenning op gevoel of inhoud en bijna kinderlijk groot dromen kan het creatieve ADHD-brein het verschil maken.

Flexibel

Vergeten, overheen gelezen, niet gezien, niet gehoord, ik dacht dat het pas volgende week was. De excuses op school waarom huiswerk niet af was gelden vaak net zo goed voor het huishouden, afspraken waar weinig regelmaat in zit (garage, tandarts, of ben ik de enige die dat ALTIJD vergeet?) en afspraken die worden gemaakt als het ADHD-brein zich alweer op wat anders heeft gestort. De levenslange race tegen vergeten vergt veel flexibiliteit van het lijdend voorwerp. Moet dat immense werkstuk morgen af? Dan trek ik wel een nachtje door. Gymkleren vergeten? Met een T-shirt en een legging kom ik er ook. Zo lang de druk niet overdreven hoog is, kan deze flexibele en oplossingsgerichte houding een kwaliteit zijn voor jezelf en je omgeving.

Hyperfocus

Dit is voor mij zowel een kwaliteit als een valkuil, want die twee gaan bij mij bijna altijd hand in hand. Wanneer ik in mijn hyperfocus zit voelt het alsof ik de wereld aankan en iets heel bijzonders aan het doen ben. Het voelt lekker om me helemaal onder te dompelen in werk, een boek lezen of iets anders wat mijn aandacht helemaal opslokt. Het lastige is dat ik dit uren kan doen en daarna instort omdat ik veel te veel van mezelf heb gevraagd. Zet je hyperfocus gericht in, dan is het een echte kwaliteit! Ik werk met een RSI-app op mijn laptop die me waarschuwt om pauze te nemen, een telefoongebruik-app op mijn telefoon om te monitoren hoeveel ik hem gebruik en sinds kort een activity tracker die zegt wanneer ik te lang op mijn kont heb gezeten. Zo zet ik mijn hyperfocus een tijdje gericht in zonder teveel van mezelf te vragen, in de tijd dat ik aan het werk ben kan ik nog steeds bergen verzetten!

Heb jij goede tips of ideeën die ik echt niet mag vergeten om de 18e te vertellen? Ik hoor het heel graag!