Ik heb toch echt ADHD

Het is alweer een tijd geleden dat ik geblogt heb voor ADHDvrouw. Ik zal heel eerlijk zeggen, het was een combinatie van tijdgebrek en (misplaatste) arrogantie. Ik dacht namelijk dat ik geen ADHD (meer) had. Ik ben gediagnosticeerd op mijn 26e. Ik ben nu 31. Ik had een tijdje mijn leven op de rit, was gestopt met medicatie en het ging allemaal wel.

Crisis

Maar toen ik tegen de 29 liep, maakte ik een crisis door, wat achteraf een soort van burn-out was, en ben ik weer halsoverkop op reis naar Panama gegaan. Dat is een patroon. Ik heb geen spijt van die reis, ik kwam er daar namelijk achter wat ik als liefste wilde: moeder worden. Ook heb ik daar besloten nog een HBO-opleiding te gaan doen. Terug in Nederland voelde ik me wel een beetje depressief. Wat deed ik hier? Maar afijn, na een mislukt Airbnb-verhuuravontuur raakte ik mijn sociale huurwoning kwijt, verhuisde ik naar een vriend in Haarlem en begon daar een HBO-opleiding.

Zwanger

Ik ontmoette daar een jongen en werd binnen een maand zwanger. Misschien denk je dat ik onvoorzichtig was. Dat was ik niet. Er waren voorbehoedsmiddelen in het spel. Toch besloot ik het kindje te houden (zie mijn blog over ADHD en zwangerschap). Ik voelde me prima tijdens de zwangerschap! Ik voelde me ook prima na de zwangerschap, totdat ik stopte met borstvoeding. Vanaf toen is het snel bergafwaarts gegaan. Spanningen, ruzies, stemmingswisselingen en chaos. Gelukkig lukte het me goed voor mijn kindje te zorgen, maar mijn relatie ging steeds slechter. Als klap op de vuurpijl pleegde één van mijn beste vriendinnen zelfmoord. Toen ging het helemaal slecht, maar ik had dat niet door. Want Jessica dacht wel dat ze én moeder kon zijn, én een voltijds HBO-opleiding kon doen, én er naast nog kon werken. En een rouwproces, wat is dat?

Rock Bottom

Ik had nog nooit hoeven rouwen, dus ik heb me daar totaal op verkeken. Vorig jaar zomer ging mijn relatie uit. Ik ben toch doorgegaan met alles. Afgelopen november ben ik finaal ingestort. Wat een kutzooi. Rock bottom. Geloof me Rock bottom is echt niet leuk en ben er nog steeds niet helemaal uit. Wel zie ik eindelijk in dat ik niet verder kan gaan zoals ik dat deed. Dus maar weer terug naar de GGZ.

ADHD-sneltrein

Afgelopen week gesprek met psychiater. Toch maar weer aan de dexamfetamine. Dit is de eerste dag dat ik dex op heb en wow, wat een rust. “What the fuck!”, zeg ik bij mezelf. Toch maar weer over ADHD lezen en toch weer de herkenning. Zucht. Ik dacht dat ik er overheen was. Ik dacht dat ik een verkeerde diagnose had. Ik dacht dat ik alles onder controle had. Niet dus. Waar ik ben achter gekomen is dat ik niet kan loslaten. Als een soort van ADHD-sneltrein dender ik voort op datgene waar ik mijn zinnen op heb gezet. Zonder door te hebben dat het al lang niet meer relevant is. Dat ik veel te veel hooi op mijn vork neem. Dat ik ontzettend destructief bezig ben. Dat ik totaal geen verschil zie tussen hoofd- en bijzaken en dat ik nu echt prioriteiten moet stellen.

Wederopbouw

Hier zit ik dan. Op de bank. In het derde jaar van mijn opleiding als alleenstaande moeder. Hoe heb ik dat eigenlijk voor elkaar gekregen? Ik overdenk mijn leven en ik weet nog niet waar ik naartoe ga. Wel weet ik dat ik opnieuw een traject in ga bij de GGZ. Ik vind het niet leuk, maar ik zie nu wel in dat ik niet anders kan. Ik ben blij met de dex. We gaan maar weer opnieuw bouwen. Want opbouw en afbraak, dat kan ik als geen ander. En dat is toch een kwaliteit.

Jessica

Druk, vergeetachtig en hormonaal

Na jarenlang door het leven racen gaan we nu een hele nieuwe fase in. Ik ben namelijk zwanger van ons eerste kindje! Zwanger zijn met ADHD geeft zo haar eigen unieke uitdagingen. Tot nu toe gaat het best wel goed, dus ik mag zeker niet klagen. Maar er zijn wel wat dingen in hoofd en lijf anders dan anders, heel anders. En dan moet het grote avontuur nog gaan beginnen!

De eerste maanden

Omdat we een tijdje bezig waren met het krijgen van een kindje was ik al lang van dexamfetamine en melatonine af. Dat was eigenlijk wel lekker, want het gaf me ruim de tijd om met allerlei tips en trucs aan de slag te gaan om mijn symptomen in de hand te houden en enigszins normaal te slapen ’s nachts. Toen ik zwanger bleek te zijn (en het ook bleef dit keer) was dat een zege. De vermoeidheid sloeg in als een bom en de misselijkheid maakte het leven ook niet gezelliger. Door de verwachtingen die ik normaal aan mezelf stel wat naar beneden bij te stellen, alles te noteren wat ik moet doen en veel korte pauzes te houden heb ik me aardig staande weten te houden. Vroeg naar bed en veel relaxen in de avonduren zorgden ervoor dat ik de meeste nachten redelijk kon slapen. Ik was niet minder moe, daar zorgen de hormonen wel voor, maar het was op deze manier nog te doen. Toegeven aan ziek zijn is niet echt mijn sterkste punt, maar de eerste weken zwangerschap dwongen me om niet eigenwijs te zijn. Dat is ook wel eens verfrissend!

De kleine kwaaltjes

Met week 16 á 17 begon ik eindelijk weer een beetje energie te krijgen. Ik liep naast de vermoeidheid en misselijkheid ook met een enorm lage bloeddruk. Mijn bloeddruk werd na de 20 weken ietsje hoger waardoor de vermoeidheidsklachten die daardoor kwamen ook minder werden. Eindelijk kon ik weer een beetje meedoen en kon ik mentaal de knop omzetten om te gaan genieten van de zwangerschap. Sindsdien heb ik vooral last van kleine kwaaltjes. Vergeetachtigheid, rugpijn en harde buiken hebben zo hun plekjes in het dagelijks leven veroverd.

Aangezien ik mijn leven lang al kamp met vergeetachtigheid, weet ik daar vrij goed mee om te gaan. Ik schrijf alles op en waarschuw iedereen dat als je appt of een messengerbericht stuurt met een vraag die ik niet direct kan beantwoorden, dat je een weloverwogen risico hebt genomen om nooit meer antwoord te krijgen. Mail me, dan laat ik het ongelezen en kom ik erop terug. Onthouden is niet mijn sterkste kant en dat is tijdens de zwangerschap alleen nog maar erger geworden. Ik ga me er ook niet meer druk om maken want dat kost me alleen maar energie. Ik doe mijn best door alles te noteren, help me onthouden en de kans is groot dat het goed komt. Opgelost!

De harde buik en rugpijn zijn goede waarschuwingen om een stapje minder hard te lopen, al is het vaak lastig dat op tijd te herkennen. Mijn enthousiasme en zeker mijn hyperfocus willen nog weleens dwarsliggen. De RSI-app op mijn laptop geeft me met regelmaat een waarschuwing dat ik moet pauzeren. Hoe moeilijk ook, ik probeer daar nu wel vaker naar te luisteren. In de avonden maak ik tijd om te relaxen, al dan niet gedrapeerd met een dekentje op de bank, omdat mijn lijf overdag vaak al hard genoeg heeft moeten werken. Het aanpakken van hulp, een lieve man die nu bijna altijd kookt en veel klusjes oppakt of iemand die de zware dingen voor me wil tillen, heb ik echt moeten leren. Mensen willen helpen en ik ben druk bezig met een mensje bouwen. Het is voor het goede doel, dus suck it up.

Afvinklijstje en tijdsdruk

Een van de dingen waarin ik ontzettend kan overcompenseren is plannen. Voor mezelf plan ik vaak te strak, blijkbaar denk ik altijd dat ik continue gefocust bezig ben en dat ik kan teleporten naar de volgende locatie, maar plannen voor anderen gaat het me erg goed af. Sterker nog, plannen is bijna altijd een belangrijk onderdeel van mijn werk en mijn handige overzichtjes met kleurcodes in Excel worden bij verschillende bedrijven waar ik ooit heb gewerkt nog steeds gebruikt! Met de zwangerschap is dit uiteraard niet anders. Nou ben ik niet helemaal los gegaan met overzichten in Excel en goed uitgedachte kleurcodeschema’s, maar ik heb wel een mooi afvinklijstje met spullen en klusjes gemaakt in Google Drive zodat mijn man, moeder en zussen ook altijd up to date zijn met de laatste versie van de boodschappen- en klussenlijst. In de gezamenlijke agenda van manlief en mijzelf heb ik verschillende momenten gepland om de klusjes die ik graag wil doen voor de kleine er is af te kunnen maken. Zo heb ik het overzicht en kan ik niks vergeten.

De tijdsdruk voel ik nog niet echt. Waarschijnlijk heeft het creëren van overzicht voor mezelf hierin geholpen, daarnaast zijn alle dingen die echt onmisbaar zijn geregeld of in huis. Nu, 33 weken zwanger, zit ik nog helemaal met mijn hoofd bij het werk en de klusjes thuis. Het idee dat ik over drie weken met verlof ga en vrij rap daarna een kindje in mijn armen zal hebben is een heel vreemd concept. Want voor mijn verlof wil ik alle losse eindjes op het werk klaar hebben en het huis aan kant, dan kunnen mijn man en ik ons rustig voorbereiden op de komst van de kleine dame. Wie weet voel ik dan wel de tijdsdruk om alle kleertjes te wassen en strijken, het geboortekaartje af te maken en allerlei ‘handige’ (overbodige) spullen aan te schaffen. Nu geniet ik er nog even van dat ik echt heel erg zwanger ben, maar ook nog in het nu leef. Straks worden we geleefd dus zullen mijn creatieve visie, oplossend vermogen en flexibiliteit hard nodig zijn. Dan kan ik maar beter relaxed aan het avontuur beginnen. Tot na de zomer!

Moederskindje

Foto: Carlijn van den Broek

Daar wastie dan. De diagnose die we eigenlijk wel wisten, waarbij het testen eigenlijk nog een formaliteit was. Onze zoon heeft ADHD. Ik ook. Dus gezien het erfelijke component en gezien het feit dat mijn man “waterpas” door het leven gaat, zal hij het van mij hebben. De aanleg dan.

Schuldgevoel

Arme jongen, naast het uiterlijk van mams, het karakter van mams, nu ook de diagnose van mams. Terwijl ik met een scala aan emoties worstel variërend van schuldgevoel tot opluchting en alles daar tussen, gaat bij zoonlief nog net niet de vlag uit. Hij is ontzettend blij met zijn diagnose. Hij snapt nu waar zijn gebrek aan concentratie vandaan komt, zijn faalangst, zijn sociale miskleunen af en toe. Stroopt de mouwen op en is er van overtuigd dat het van hieraf aan beter wordt. Ondanks dat ik absoluut niet twijfel aan zijn kunnen, sterker nog; ik ben zijn grootste fan, twijfel ik wel eens aan onze maatschappij.

(Ab)Normaal

Want anders zijn dan anderen, niet “normaal” zijn (wat is dat eigenlijk?), is nog steeds niet altijd maatschappelijk geaccepteerd. Begrijp me niet verkeerd, ik snap best dat ADHD hebben je nog niet vreselijk abnormaal maakt, maar toch. Angst bekruipt me soms. Ikzelf heb een groep leuke collega’s om me heen die mijn ADHD volledig accepteren, vrienden die me er niks meer of minder om vinden en dus eigenlijk een omgeving die mij neemt zoals ik ben. En dat wil ik ook zo graag voor mijn zoon. Maar af en toe ben ik bang dat hij juist de mensen met vooroordelen treft, de mensen die hem willen veranderen, in een hokje willen stoppen waar hij niet in past. Hoe bescherm je je kind hiertegen?

Hulp bieden

Niet, dus. Het duurde even tot mijn man en ik tot het besef kwamen dat we hem kunnen steunen, bijsturen, eigenwaarde stimuleren en hem praktische zaken kunnen bijbrengen. Wij als ouders kunnen alleen hopen, en daarin verschillen we niks van ouders met kinderen zonder ADHD, dat wij ons kind de juiste basis hebben bijgebracht zodat hij op zijn weg kan om volwassen te worden. En dat hij leert dat ADHD maar een diagnose is, een label, maar dat dat hem niet definieert. Ik mag hierbij zijn hand vasthouden, maar alleen dat. Hij moet het zelf doen, met vallen en opstaan. Als een normaal kind, niet als moederskindje.

Een fluitje van een cent

Foto: Carlijn van den Broek

Om te beginnen zal ik bekennen dat ik deze blog eigenlijk meer voor de vrouw schrijf en wat minder voor ADHD. Maar, mensen met ADHD zijn de vogeltjes in de mijnen en hebben het hart op de tong.

Mannetjesmensen

Ik ga gelijk door met het vaststellen dat zonder de gemiddelde vrouwtjesmens de mensheid al een eeuw of drie zou zijn uitgestorven. Wij mannetjesmensen maken heel snel de mooiste dingen en nog sneller maken wij kerels het weer kapot. Tot overmaat van ramp denken wij jongetjes dat wij het voor het zeggen hebben. En daar blijft het misgaan. Want waarom moet de ene helft van de mensen op aarde de baas spelen over die andere helft? Zelfs beslissen over diens gezondheid nog wel liefst?

Geboortecontrole

Als mens zijn we verantwoordelijk voor het voortbestaan van eh… de mens. Allebei de helften dus. En sinds het begin der mensheid ligt toch weer de grootste verantwoordelijkheid bij één helft. En dat wordt weer beslist door de haantjes. Die helft legt ijskoud het probleem bij het vrouwtjesmens neer. Waar heb ik het over? Ik heb het over geboortebeperking, of beter gezegd: geboortecontrole. En het gebrek aan kennis van feiten en respect.

Farmaceutisch gedoe

Geboortecontrole is een zaak van het controleren van je nakomelingen. Al sinds een jaar of vijftig een farmaceutisch fluitje van een cent. Nou, daar kom ik graag nog even op terug, op dat fluitje. Eerst dat farmaceutische gedoe. Hoogstwaarschijnlijk is de pil, want daar heb ik het over, een uitvinding van een jongetje. En die was ook hoogstwaarschijnlijk in een competitie verwikkeld. Typisch jongetjesgedrag. Dus was het een heel sterk farmaceutisch recept. Ook weer hoogstwaarschijnlijk wist het kereltje niet wat de bijwerkingen waren of zouden worden. En hoe zou hij het te weten komen? Door het te vragen aan de mensen waarvoor het product bestemd was? Een man die een vrouw iets vraagt? Een belangrijk jongetje dat iets aan een meisje moet vragen?

Een zwaar middel

De anticonceptiepil is altijd al een kritisch farmaceutisch product geweest. In eerste instantie was het, dacht men, een onschadelijk en dus veilig product. Er is ontelbaar veel van verkocht, dus ook aan verdiend. In de loop van de tijd werd het product verbeterd, vooral op economisch gunstig gebied. Maar toen kwamen er scheurtjes in het mooi gepleisterde paleismuurtje. Bij- en nawerkingen op lange termijn. Het bleef een zwaar farmaceutisch middel dat ingreep op hormoongebied. En er was geen goed alternatief voor de langere termijn. Ja, het enige wat dichterbij kwam, was operatief ingrijpen op hormonaal gebied. Een operatie die nog risicovoller was en, voor de rekenkundige mannetjes belangrijker, duurder.

Eenvoudige ingreep

Nou waren er ook jongetjes en meisjes die het probleem via een andere kant bekeken. Want tot dan toe waren er twee soorten mensen nodig bij de voorplanting. Dus hoe zou het zijn als er bij de andere partij werd gekeken naar de geboortebeperking? En al gauw kwam men erachter dat het heel goed mogelijk was om in te grijpen. Redelijk eenvoudig en vandaag de dag zo ontwikkeld, dat het ook nog eens financieel erg aantrekkelijk is. In relatief korte tijd, een zeer eenvoudige ingreep bij de voortplantingsorganen van de man, zou op eveneens zeer eenvoudige manier al die peperdure, risicovolle middelen en operatie bij de vrouw overbodig maken.

Compleet gezin

Het was omstreeks 1995 en mijn toenmalige vrouw en ik hadden uit drie zwangerschappen twee kinderen gekregen. Een meisje en een jongen. De eerste kwam verdrietig genoeg niet. Het meisje en de jongen waren en zijn gelukkig kerngezond. Vooruitkijkend voelden we ons als gezin compleet. Mijn ex-vrouw had problemen met haar anticonceptiepil en de bijwerkingen ervan. Niets ernstigs, maar wel chronisch. En haar zoektocht naar een ‘lichtere’ pil maakte haar ook onzeker, qua betrouwbaarheid van de anti-conceptie.

Opstappen op herenfiets pijnlijker

Ik informeerde bij mijn huisarts naar de mogelijkheden van een sterilisatie bij de man ten opzichte van een vrouw. Hij vergeleek dat met een tandsteenbehandeling versus een vierdubbele kroon met complicaties bij de tandarts. Waarbij de eerste een overschatting was en de tweede een onderschatting. Hijzelf was gesteriliseerd en kon me erover vertellen dat ongelukkig opstappen op een herenfiets pijnlijker kon zijn.

Plaatselijk verdoofd

Een vraaggesprek met mijn ex-vrouw of ik me ervan bewust was dat de ingreep blijvend was, een afspraak met het ziekenhuis, de poliklinische behandeling en een afsluitend traject waarin werd gecontroleerd of het resultaat bevredigend was. In een tijdsbestek van nog geen anderhalve maand. Een operatie van nog geen 10 minuten, plaatselijk verdoofd. Het meest gebruikte chemische middel was ter ontsmetting. Ik heb één dag niet gewerkt.

Ballen hebben

En daar ging mijn blog over. Alle stoere Schwarzeneggers en van Dammes ten spijt, ligt de beste oplossing voor een goede geboortecontrole bij de man. Helaas. Want hoe groot ook de voordelen zijn, ze zijn er alleen voor de vrouw. En dat is wat ik als man zo mis bij de man. Dat we geen ballen hebben. En wat erop lijkt, daar zijn we zo zuinig op. Volkomen onterecht leggen we de bal bij de vrouw, en dat vind ik zwak.

Met dank publiceren wij deze openhartige bijdrage van gastblogger Peter J. Pakvis, ADHD coach

Mama huilt, mama danst

Sinds een halfjaar heb ik met mijn ex een co-ouderschap voor onze dochter, die binnenkort vier wordt. Na de vier dagen in de week dat ik voor haar zorg ben ik meestal helemaal uitgeput van al die leuke dingen die we samen doen. Nou zijn mijn dochter en ik geen van beide stilzitters, en als ADHD’er werkt mijn rem niet al te best. Maar de reden dat ik over mijn grens ga is voornamelijk iets anders: schuldgevoel.

Het goede voorbeeld

Ik zie het als mijn grootste opvoedtaak om onze dochter te leren dat ze altijd zichzelf mag zijn. Zonder oordeel naar zichzelf, en zonder oordeel naar de buitenwereld. Maar juist in mijn huwelijk gaf ik daarin het verkeerde voorbeeld. Omdat we allang niet meer bij elkaar pasten liep ik elke dag op mijn tenen. Gelukkig zie ik ook dat we sinds de scheiding allebei beter in ons vel zitten. Daardoor gaan we beter met elkaar om en is er meer duidelijkheid, en ben ik ondertussen vooral trots op het voorbeeld dat we onze dochter geven.

Mama huilt

Waar komt dat schuldgevoel dán vandaan? Toen mijn dochter geboren werd, zat ik een paar maanden lang slecht in mijn vel. Twee jaar later kreeg ik een lichte depressie, en vorig jaar raakte ik burnout. Mijn dochter, kortom, heeft me vaker zien huilen dan mij lief is. En te weinig zag ze de spontane, vrolijke moeder die ik zo graag voor haar wil zijn.

Geen schande

Op slechte dagen baal ik hiervan en haal ik mezelf naar beneden. Maar op goede dagen, als ik mijn innerlijke criticus weet te sussen, zie ik iets anders. Dan zie ik hoe vrolijk, inlevend en open mijn kind is. En dat ik dat toch maar mooi voor elkaar heb gebokst. Mijn dochter, realiseer ik me dan, leert van mij dat het geen schande is te huilen en je emoties te tonen. En ze ziet dat ik er alles aan doe om er, ondanks mijn vermoeidheid, het beste van te maken.

Wijzend vingertje

Als ik mezelf weer eens naar beneden haal, herinner ik mezelf eraan dat ik niet wil dat mijn dochter een meisje met een wijzend vingertje wordt. En als ik zo graag wil dat mijn dochter leert niet te veroordelen, laat ik dan het goede voorbeeld geven en stoppen met dat vingertje naar mezelf te wijzen. Zo extra streng naar jezelf zijn is natuurlijk een ADHD-dingetje. Als zoveel ADHD-vrouwen werd ik vroeger dikwijls bekritiseerd en gepest, en vind ik het moeilijk om mezelf te vergeven. Maar wat geweest is is geweest. En bewustwording, daar begint de verandering en balans.

Dansen op tafel

Nu ik op het ombuigpunt zit en mezelf niet meer zo veroordeel, lach ik wel eens om mezelf. Want hee! Hoe leuk is dat eigenlijk, een moeder met ADHD! Dansen op tafel? Prima hoor. Tas pakken en spontaan naar het strand? Ja, kom op, pluk de dag. Alle handdoeken uit de badkamer en er een tent mee bouwen? Gezellig, ik doe mee!

Opruimen zonder zeuren

Je innerlijke kind zonder scrupules omarmen is zó’n mooie kant van ADHD. En ook de lastige kanten leren we samen aanpakken. Toen ik gisteren een momentje had van ‘Oh my, ik wordt chaotisch van mijn eigen chaos’, ging mijn dochter uit zichzelf flink mee opruimen zonder te zeuren. Ze mag veel, maar weet ook: als het klaar is, het klaar.

Geen vlieg kwaad

Ze is net zo sensitief als ik, legt een arm op mijn schouder als ik me niet lekker voel, zorgt elke dag voor hond en konijn en bouwt zelfs een takkenhuisje voor insecten – net als ik doet ze letterlijk geen vlieg kwaad! Ze geeft niet op als het nieuwe er af is, en heeft soms hele enthousiaste knuffelaanvallen naar vriendjes en vriendinnetjes . Wat ben ik dan trots! En tja… ook wel eens ongerust, want alles aanvoelen en naar je toe trekken is niet altijd even makkelijk.

Lichtpuntjes

Toch zou ik haar niet willen veranderen. Want als je voor zoveel dingen aandacht hebt, heb je geen aandachtstekort. Dan heb je juist aandacht voor al die mooie lichtpuntjes, klein maar o zo bijzonder, die het leven de moeite waard maken.

To-do lijstjes

Foto: Carlijn van den Broek

Vrouwen in het algemeen houden er van: to-do lijstjes. Voor een vrouw met ADHD kan een to-do lijstje haar overlevingsstrategie zijn, een manier om staande te blijven in het hectische leven. Niks mis mee, behalve als de vrouw in kwestie nogal streberig is en erop gebrand is alle (ja, alle!) punten op het lijstje af te werken in recordtijd.

Superwoman

En ja, zo’n vrouw ben ik. Niet gehinderd door tijdsbesef denk ik altijd dat ik superwoman in eigen persoon ben en veel meer kan doen als een ander persoon in dezelfde tijd. Krappe planning is een gewoonte en als er dan ook nog iemand om een gunst vraagt, passen we die ook nog in de al veel te strakke planning in. Kwestie van gaspedaal dieper indrukken, letterlijk en figuurlijk.

Living on the edge

Gaat dit goed? Vaak wel, maar soms ook niet. En dan ben ik diep teleurgesteld in mezelf. Of boos, op anderen, die mijn goed geoliede planning in de war hielpen. Soms denk ik wel eens dat het mijn drang naar adrenaline is (niet onbekend bij ADHD-ers), mijn persoonlijke ‘living on the edge‘. Ik gooi mezelf niet met parachute en al uit een vliegtuig, maar push mezelf tot het uiterste om alles op mijn to-do lijst af te kunnen vinken.

Vakantie is topsport

De vakantietijd is dan ook topsport. Eerst vele lijstjes om alle niet afgeronde taken op het werk er nog door te jassen voor de vakantie, en dan, als er eindelijk vakantie is, to-do lijstjes voor in de vakantie. Deze zomervakantie gaan we met ons gezin niet weg, maar blijven we thuis om klusjes te doen die hoognodig moeten, maar waar we normaal niet aan toe komen (onderhoud aan huis en meer van zulke onbelangrijke dingen). Er moet een whiteboard komen, misschien zelfs een excel overzicht, strakke planning is een must want ik heb mezelf niet minder dan een bijna gerenoveerd huis beloofd aan het einde van de vakantie. Oh ja, en we moeten ook nog leuke en gezellige dingen doen, want het is tenslotte vakantie. Heb ik daar eigenlijk al een to-do lijst voor gemaakt?

Vinkjes-addict

Ik geef het toe: ik ben een vinkjes-addict. Hoe méér vinkjes, hoe beter en aan het aantal vinkjes meet ik af hoe ‘goed’ ik ben. Daardoor geniet ik eigenlijk nooit van het moment dát ik een vinkje kan zetten en dus een taak volbracht heb. Dus, op mijn to-do lijstje: genieten van het moment dat ik een vinkje kan zetten… of nee… zucht…

De kracht van kwetsbaarheid

Foto: Carlijn van den Broek

Full Hearted-people

De kracht van kwetsbaarheid van Brene Brown (voor geïnteresseerden: kijk even op YouTube.com). Gekeken tijdens één van de effectief-met-ADHD-weekenden (die ik iedereen aanraad en nee, ik krijg geen geld voor deze reclame). Voor zover mijn Dory geheugen ’t toelaat, ging het samenvattend over: Full Hearted-people, over zachtheid en kracht hebben om alles toe te laten zoals het is en op die manier gelukkig te zijn. Over in alle liefde en in alle ellende vooral dus kwetsbaar durven zijn, vrij van een masker en zo open te zijn en een volledig mens. Deze kant van mezelf heb ik vorig jaar gevonden. Tot die tijd had ik mezelf maar een zwak, gevoelig meisje gevonden, en was ik enorm in en vanuit mijn hoofd gaan leven.

Enorm in de kreukels

En nu lig ik weer enorm in de kreukels, en toch voel ik me opgelucht, een soort van vrij. Omdat ik weet dat vanuit hier weer groei komt, en dit leven is in plaats van overleven. Vanmorgen bij de psycholoog geweest en die stelde dat ik nog niet goed hersteld ben na mijn burn-out van vorig jaar. Wat op zich niet vreemd is, grenzen stellen en ADHD dat zijn niet bepaald twee handen op één buik. Daarnaast was ik begin dit jaar zo bang om mijn vertrouwde huis voor mij en mijn dochter te verliezen terwijl ik in scheiding lag, dat ik me ‘voor het verstand maar 100 procent beter heb gemeld’.

Niet voor niks

Terwijl we al uit elkaar waren, woonden we nog even verplicht samen, en was mijn toen-nog-partner ook in verwachting, wat toen is misgegaan. Dit heeft best wel reacties opgeleverd, die me zogenaamd niet raakten, want ik was stoer en dapper, ik heb immers eindelijk eens voor mezelf durven kiezen!
Zo werkt het natuurlijk niet, en het schuldgevoel, en mijn eigen verdriet hierover, komen zo nu en dan opsteken bij een bepaald liedje, bij iemand met vrolijk zwangerschap nieuws, met Sophie die om een baby vraagt. Ergens tussen al deze gebeurtenissen ben ik wel een soort van vertrouwen gaan krijgen dat alles niet voor niks gebeurd (wat ik vervolgens weer ‘lekker ‘op mezelf betrek als in: je zal het wel verdiend hebben, leef daar maar mee!). Ik had voor mezelf wel een balans gevonden (there is a method to my crazy), met nog wel extreem vermoeide dagen.

Leven en niet overleven

Je hebt ADHD of niet, en leeft weer ergens naar toe, dus slaat aan het daten. Een overmoedigheid, geen masker meer op willen hebben en volledig open willen zijn, zorgt ervoor dat ik wederom signaaltjes negeer van onderbuikgevoelens, en te snel iemand vertrouw. Ik wil hier niet over uitweiden, maar het heeft me vier uurtjes politiebureau opgeleverd, en wederom een reden tot binnenkort EMDR. Om over het Full Hearted gedeelte terug te komen, ik laat dit mezelf niet eronder krijgen, maar het is wel een stukje van mij en ik moet er wel wat mee. Gisteravond liep ik van de stad naar huis, het was nog licht, en ik betrapte mezelf erop om te lopen zodat ik zeker in een drukke straat loop continu. Twee keer kom ik iemand tegen met wie ik oogcontact heb, en ik glimlach terug, no way dat iemand mijn zachtheid steelt. Maar wat dan wel, gezien het willen leven en niet overleven en geregeld in bed stappen, denkend: als ik niet wakker word, dan ben ik van mijn zorgen af…

Ziekgemeld

Mezelf vanochtend ziekgemeld voor vanavond, al de hele week duw ik mezelf maar weer een beetje door, en vanmorgen schreeuwt mijn rug dat ’t even niet kan. Zelfs na mijn oefeningen flink pijn en ik huil alweer van moeheid, frustratie en allerlei zorgen.
Daarna had ik het gesprek met de psycholoog en nu aangegeven een gesprek te willen met mijn management. Ik red het niet om al mijn uren te werken (30), gezien hoe het lichamelijk en psychisch met mij gaat.

Op overlevingsstand

Keuzes, keuzes, vaak al zo ingevoeld en gedacht voor de ander en daar in mijn hoofd op geanticipeerd. Wat voel ik zelf nou? Mag ik daarnaar luisteren? Stapje voor stapje, het valt niet mee. Meer dan de helft van mijn leven zo extreem op overlevingsstand gezeten, en keuzes gemaakt, ver van mezelf af.
Ik heb een half jaartje Wellbutrin geslikt, drie weken geleden cold turkey gestopt (don’t try this at home). Niemand verteld, maar wel stellig voorgenomen om meteen aan de bel te trekken, mocht het enigszins naar beneden gaan. Hoe het voor mij werkt: ik merk zo goed als geen verschil. Zelfs het idee dat ik meer in het negatieve bleef hangen als het al dreigde slechter te gaan, en als ik onrust had, hier zelf helemaal geen grip meer op kon krijgen. Nu was ik er nooit aan begonnen, als ik al niet dagen naar bed ging met het idee nog even volhouden, nog even volhouden.

De vraag achter de vraag!

Ik vind het ook schrikbarend hoe makkelijk ik de medicijnen kreeg en was enigszins wanhopig op dat moment, door een paar maanden slecht slapen, nog opbouwen aan het werk, en het regelwerk om een scheiding. Het is goed serieus genomen te worden, maar niet als je enkel een pil krijgt, zonder door te vragen naar de vraag achter de vraag! Dus ik ben weer terug op mijn keuze, die ik gevoelsmatig al veel eerder had gemaakt; medicijnen werken niet voor en passen niet bij mij.

Mijn terug gevonden openheid

Dus… een hoop geklooi, maar ook, stukje voor stukje weer mezelf mogen zijn, mijn grenzen leren kennen en omarmen, schreeuwen om harde geluidjes, huilen bij muziek, knuffelen met dochterlief en mijn trouwe viervoeter. Tot hier en niet verder, tot hier en juist veel verder. Tot dichter bij mijn ervaringen om mensen te laten inzien dat je alles echt aankan. En vooral dit tegen mijzelf zeggen, maar dat dit niet inhoudt dat ook alles meteen kan en moet…
Tot mezelf vergeven, zoals ik dat wel in het extreme kan bij anderen, namelijk verplaatsen. En niet boos zijn op het nog niet kunnen vergeven van mezelf, maar al wel mijn terug gevonden openheid.

Veilig terug

Foto: YKCoaching

Derk Bolt en Eugene Follender, ontvoerd in Colombia. Toen ik het nieuws hoorde, moest ik meteen aan dit liedje denken. Want voor mij zijn ze helden, deze makers van Spoorloos. Helden die niet alleen mensen herenigen met hun naaste familieleden, maar antwoorden vinden op vragen die een heel mensenleven kunnen kwellen.

Wie een of meer ouders mist, mist een stuk herkenning en daarmee een stukje identiteitsbewustzijn. En dat is iets wat ik begrijp als vrouw die zich een buitenbeentje voelt in haar eigen familie. Iets in mij was anders.

Ik zou egoïstisch zijn

Mijn moeder zei altijd: “Je lijkt op je vader,” en dat was niet bedoeld als een compliment. Zij doelde op de eigenschappen die haar ergerden. Ik zou het volgens haar prima redden op een onbewoond eiland. Ik zou egoïstisch zijn, een soort kluizenaar. Mijn vader zag ik niet vaak en als hij er was, was hij doodmoe van zijn werk in de bouw. Daardoor miste ik in mijn kindertijd de gelegenheid om het aan hem te vragen. Pas toen ik volwassen was, spraken we met elkaar over onze overeenkomsten. Dat was naar aanleiding van de diagnose ADHD die ik kreeg. Hij herkent zich er wel in, maar gelooft niet zo in de diagnose. Als je ‘druk’ of op een andere manier ‘lastig’ was in zijn jonge jaren, kreeg je een knal voor je kop. Dat werkte volgens hem beter dan ‘dat halfzachte gedoe van tegenwoordig’.

Getekend door oorlog

Papa is geboren in 1941 en zijn eerste vier jaren levenservaring werden getekend door oorlog. Ik denk dat dit een behoorlijke invloed heeft gehad op hoe hij denkt, zich voelt en gedraagt. Het heeft invloed op zijn mening en hoe belangrijk hij die mening vindt. Hij hecht grote waarde aan vrijheid en aan het functioneren van ons democratische systeem. Papa maakt zich druk om het welzijn van de mensen in de wereld. Hij kan niet goed slapen omdat hij het niet eens is met wat er in de wereld gebeurt. Hij voelt zich soms zo machteloos. Hij ziet het grotere plaatje en wat hij ziet, emotioneert hem. Ik deel dat gevoel. Het lijkt alsof mijn vader zijn eerste ervaringen en de chronische stress die dat hem bezorgde, aan mij heeft doorgegeven. Dat ik een diagnose ADHD kreeg, vindt hij minder belangrijk. Het is geen desinteresse. Integendeel. Op de dag dat hij mij begeleidde naar mijn aanstaande man, die op me wachtte bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, huilde hij de hele tijd van ontroering, geluk en trots.

Herkenning en erkenning

Papa en ik verschillen vaak van mening, maar de manier waarop we onze meningen verdedigen, lijkt akelig veel op elkaar. De meest felle discussies hadden we met elkaar, hij is een van de weinigen tegen wie ik durf te schreeuwen. En allebei cijferen we onszelf weg voor dat grotere plaatje. Voor rechtvaardigheid, eerlijkheid, gelijkwaardigheid en gelijke kansen. Dat we egoïstisch zouden zijn, dat was een misvatting. Het is wel zo dat onze naasten er soms bekaaid vanaf komen wat betreft liefdevolle aandacht. Papa werkte hard om ons alles te geven wat we nodig hadden en daarom was hij er weinig. Ik schenk kopjes koffie in, doe boodschappen en kook lekker eten om mijn liefde te tonen. Ik praat met mijn man als hij zich ongelukkig voelt. Papa en ik zijn geen van beiden sterren in knuffelen. Allebei hebben we moeite met lichamelijk contact. Een gedeelde passie is onze bezorgdheid om de maatschappij. Wanneer we naar het nieuws kijken en elkaar aankijken, herkennen we onszelf in de blik van de ander. En dat is wat ieder mens nodig heeft: de herkenning en erkenning in de blik van een naaste. Dat is nog belangrijker dan dezelfde kleur ogen hebben of dezelfde lichaamsbouw.

Iets in hem was anders

Diezelfde blik van herkenning zag ik een paar weken geleden weer bij Spoorloos.  Een alternatief ogende, magere man, vol met tatoeages,  stond tegenover zijn stevig gebouwde, keurig geklede zoon. Ze zagen elkaar voor het eerst. De oudere man had een traumatische jeugd achter de rug, raakte verslaafd en was in de criminaliteit terechtgekomen. Zijn kennismaking met poëzie hielp hem om uiting te geven aan zijn gevoelens en daardoor om andere keuzes te maken. Deze Gijs ter Haar is nu een bekende dichter. De jongere man vroeg zich af waar die wilde kant, die hij in zichzelf voelde, vandaan kwam. Zijn moeder was kalm en tevreden en had hem een zo stabiel mogelijke jeugd geboden. Maar iets in hem was anders; een stukje protest, onrust, een stukje pijn, dat hij niet kon plaatsen. Dat stuk van zichzelf vond hij eindelijk terug in de ogen van zijn vader op het moment dat zij elkaar voor het eerst aankeken…

Gelukkig is het goedgekomen met Derk Bolt en Eugene Follender en kunnen zij veilig terug. In mijn ogen zijn zij helden en ik hoop dat ze hun heldhaftige werk, het programma Spoorloos, nog lang zullen voortzetten. Afgelopen zondag zag ik mijn vader weer en gaf ik hem een extra dikke knuffel. Van mij kan hij het hebben. De rest heb ik van hem.

Vraag het de professional: ADHD en huishouden

Veel vrouwen met ADHD ervaren stress en teleurstelling omdat het huishouden niet op de rit is. Vergeetachtigheid, moeite met taken beginnen, het huishouden saai vinden en algehele chaos in het huis zorgen voor een onoverkomelijke berg met poetsklussen en puin ruimen. Hoe pak je dat beter aan? Huishoudcoach Els Jacobs van De Huishoudcoach in Leiden geeft tips om het huishouden op de rit te brengen.

Huishoudcoach met ervaring in chaos

Els Jacobs is sinds 2006 de drijvende kracht achter De Huishoudcoach, maar ze is niet altijd zelf een geweldige huisvrouw geweest. “Ik ben niet georganiseerd geboren, in tegendeel. Ik weet helaas als geen ander hoe het is om in chaos te leven. Maar ruim 15 jaar terug heb ik het tij met vallen en opstaan weten te keren en sindsdien doe ik niets liever dan anderen helpen weer lucht in hun huis, administratie en agenda te brengen.”

Ze coacht mensen naar een opgeruimd leven en leidt mensen op tot organizer. “Het opleiden doe ik met veel enthousiasme via de Opleiding tot Professional Organizer voor Particulieren (OPOP) en de Opleiding tot Organizer voor de Zakelijke Markt (OOZM).” Een dame die dus van de hoed en de rand weet als het gaat om het huishouden organiseren! Zou haar methode ook ‘ADHD-proof’ zijn? Alle dagelijkse uitdagingen in het huishouden kunnen wel wat structuur en organisatietalent gebruiken!

Verwachtingen van het huishouden met ADHD

Vrouwen met ADHD hebben vaak veel behoefte aan structuur, maar ook veel moeite om die structuur aan te brengen. Eens in de zoveel tijd gaat de goed uitgedachte planning de deur uit omdat het beklemt, de taken saai zijn of het simpelweg wordt vergeten. De moed zakt in de schoenen en het gevoel van falen steekt de kop op. Er moet toch een structuur te vinden zijn die wel werkt!

“De meeste schoonmaaksystemen werken in de praktijk niet, omdat ze perfect schoongemaakte huizen nastreven en veronderstellen dat mensen zich altijd in de ideale omstandigheden bevinden. Maar helaas hebben we allemaal dagelijks met ‘kinken in de kabel’ te maken. Denk maar aan een onverwachte file, ziek kind of een kapotte stofzuiger. En daar bovenop lopen we regelmatig ook tegen de grenzen van ons eigen kunnen aan.” Het welbekende verwachtingen managen lijkt de eerste stap voor een gelukkiger leven als niet zo geweldige huisvrouw.

Structuur in het huishouden met ADHD, hoe dan?

Toch moeten klussen wel worden gedaan. Het beginnen aan een schoonmaakklus, zeker een saaie, kan soms enorm lastig zijn. “De uitdaging is om met zo min mogelijk structuur zoveel mogelijk effect te sorteren. En niet om jezelf een molensteen om de nek te leggen, waarvan je eigenlijk op voorhand al weet dat je die nooit kan dragen!” Een haalbare takenlijst lijkt de start van een goede structuur voor het huishouden.

“Voor zo’n simpele structuur kun je het beste onderscheid maken tussen:

  • grondige boenklussen, dat wil zeggen schoonmaakklussen die goed moeten gebeuren, en
  • snelle poetsacties, dat wil zeggen schoonmaakklussen die je met de Franse slag kan doen

Alle wekelijkse schoonmaakklusjes vallen onder de snelle poetsacties. De zeven bekendste poetsacties zijn stofzuigen, dweilen, stoffen, sanitair afnemen, pedaalemmers legen, spiegelende oppervlakken schoonmaken en het gasfornuis schoonmaken. Deze hoeven echt niet grondig.” Dus elke week het huis op zijn kop zetten om goed te poetsen is niet nodig? Wat een verademing!

“Aan boenklussen die je maandelijks of jaarlijks doet, zoals ramen wassen, badkamertegels afnemen of de gordijnen wassen, besteed je juist wat meer aandacht. Kies er hiervan maar eentje per week uit en doe die liefst samen met anderen. Gedeelde smart is halve smart!” Els raadt aan om elke week zeven snelle poetsacties en één grondige boenklus te doen, het liefst dus met hulptroepen. “Doe het op het dagdeel of moment dat het jou uitkomt en je zal een prima schoon huis hebben.”

Herken je valkuilen

Als je het lastig vindt om aan een taak te beginnen, kan alleen structuur aanbrengen onvoldoende zijn. Het is zaak je af te vragen wat je lastig vindt en wat je valkuilen precies zijn. “Vind je het beginnen aan snelle poetsacties of grondige boenklussen moeilijk? Dan is het de truc om de taak dan in zulke kleine stapjes op te breken, dat je de drempel om aan de slag te gaan drastisch verlaagt.” Het opbreken van taken in kleine brokjes is een bekende tip voor mensen met ADHD, maar zeker geen onbelangrijke. Starten met een kleine stap maakt het voltooien van de taak een stuk minder lastig, legt Els uit.

“Als je bijvoorbeeld het gasfornuis wil schoonmaken omdat er aangekoekte etensresten op zitten, bedenk dan welke kleine actie van jouw kant het ‘schone gasfornuis’ dichterbij brengt. Misschien kun je er heet water overheen gooien, zodat de etensresten kunnen losweken. Of de gaspitten er alvast afhalen en de fornuisplaat sprayen met allesreiniger.” Zo bekeken lijkt de taak veel minder groot en vervelend. Daarnaast is de kans dat je de taak afmaakt groter. “Als je eenmaal bezig bent, ga je vaak door.”

Breng zelf structuur in je huishouden

Als je zelf weer met frisse moed aan de slag wil met je huishouden, dan kan het helpen om de tips van Els direct in de praktijk te brengen. Ze stelt voor eerst te beginnen met de zeven poetsacties. “Schrijf de acties op een post-it en hang ze op de koelkast of – nog beter – je badkamerspiegel. Voer de eerste week drie van deze poetsacties naar keuze uit. Met de Franse slag, want het hoeft niet perfect!” Perfectionisme is voor veel mensen een bekende valkuil, dus het is zeker goed om te bedenken dat niet perfect het eigenlijke doel is.

“Is dit lastig? Blijf elke week oefenen totdat ze je makkelijk afgaan. Voeg dan een vierde poetsactie toe. Gaat dit ook soepel, kies dan de week erop voor vijf poetsacties enzovoort. En zitten de zeven poetsacties er helemaal in? Kies dan pas af en toe een boenklus erbij. Een schoon huis is tenslotte een middel en geen doel op zich. Veel succes!” Zo klinkt het toch best heel haalbaar. Ruim elke dag even tijd in voor een klus om de routine erin te krijgen. Stap voor stap, niet perfect en de taak opdelen in kleine brokjes. Op deze manier gaan we er wel komen. Wie durft de uitdaging aan en gaat structuur aanbrengen in het huishouden?

Andere keuzes!

andere-keuzes-karin

Een nieuwe bladzijde in mijn leven en ik kijk noodgedwongen terug. Er bestaan namelijk in mijn leven een aantal belangrijke momenten. Keerpunten, die ik mij duidelijk herinner. Natuurlijk was ik anders, ook al wilde ik gewoon zijn. Hoewel ik ook niet precies wist wat gewoon was. Ik voelde dat ik anders was. Ik groeide op in een anders dan gemiddeld systeem.

Ik was bijdehand en nam de wereld waar. Filterde waar ik blij van werd en van wat niet. Ik zocht naar wat mij blijdschap gaf en naar wat niet. Ik zocht buiten, wat ik binnen niet kon vinden. Altijd makkelijk en open in contact, onbevangen en ontwapenend, ontdekte ik. Thuis zorgde ik en deed ik, gedroeg ik mij, zocht ik naar wie IK precies was.

Ik wilde anders dan wat ik zag

Maar toch eigenzinnig en niet zomaar met de menigte. Soms zoekende, stond ik echter voor wat ik vond. Altijd knokken zonder dat ik het zelf echt te weten. Nooit bang of angstig, ging ik gewoon. Een scherp gevoel voor wie ik kon vertrouwen en dankbaar voor wat mij werd gebracht. Geen hoogvlieger op school totdat ik ontdekte wat mijn interesse had en ik ging als een speer. Ik oogstte enkel maar lof en had geen tijd te voelen. Zo goed in redenatie en iets met intuïtie. Leerde ik steeds meer te benoemen van het waarom en wie ik was. Altijd met een lach en een enorme veerkracht. Zelfstandiger dan menigeen om mij heen.

Mijn eerste echte baan en een vast contract had ik al snel. Door mijn openheid, spontaniteit, invoelendheid kwam ik makkelijk aan mijn stages en bijbaantjes. Ik was al ervaren toen ik mijn hbo had afgerond, met goede cijfers en verschillende bijnamen, had ik mijn papiertje op zak.

Ik ging als een trein en kon de hele wereld aan. Een groot gevoel voor onrecht en ontzettend doelgericht bouwde ik mijn leven op. Een kluns in de de liefde omdat ik zo graag lief gevonden wilde worden. Maar te eigenzinnig om iemand echt nodig te hebben.

Alles vol overgave

Leerde ik mijn man kennen en kon ik alles aan. Wat had ik nu eenmaal niet al overleefd! Ik ging wel en zorgde voor alles en iedereen, soms gewoon op handen gedragen en met zeer veel respect benaderd door waar ik was. Vergat ik echt te voelen, wat het ooit toch allemaal deed met het persoontje en het kind dat ik was.
Op mijn werk gaf ik alles. Net zoals in mijn privé beleefde ik alles met volle overgave en ging ik met alles waar ik in geloofde. Moeilijk te remmen kwamen er soms tranen als ik even stil zat. Ik leerde me echt helemaal overgeven aan een ander mens. Ik had mijn angsten en mijn pijntjes maar ook mijn hartstocht en mijn plezier.

Kreeg ik kinderen, eerst een en toen de tweede. Kon ik alles en werkte ik altijd veel en hard en deed ik niet aan ‘beetjes’. Altijd onderweg, aan het kolven en ontwikkelen dacht ik, dat ik alles wel kon. Vond ik alles leuk en begreep ik alles, dacht ik aan alles te kunnen voldoen.

Verloor ik mijn oma, mijn tweede moeder, een stukje veilige haven was niet meer. Dook ik erin en gaf ik alles. Mijn werk, in onzekerheid dook ik erin en vocht ik, terwijl ik ondertussen zocht naar de innerlijke rust. Ik vond alles leuk en alles belangrijk. Brokkelde er steeds meer zekerheid en alles af. Mijn energie, mijn ideeën, mijn creativiteit glipte langs mij heen. Ik probeerde te redden maar wist niet meer hoe.

Stortte ik in

Nu drie jaar later blik ik terug en ben zo klaar met het racen en het vliegen tegen de klok. Ben ik nu zo toe aan rust. Zie ik wat er is gebeurd en wat ik al die tijd heb gedaan. Mijn prikkels en mijn ego achterna om maar niet te voelen en mijn angsten aan te gaan.

Ik hoef niet meer te presteren of te kunnen wat ik ooit allemaal kon. Ik kan genoeg en heb genoeg kwaliteiten maar zonder rust is het een puinzooi en red ik het niet meer. Ik moet zijn waar ik hoor te zijn, bij mijn gezin en dat wat mij daadwerkelijk  blij maakt.

Ik kan niet meer overmatig organiseren en plannen op 100 vlakken tegelijk. Ik hoef dat ook niet meer omdat mijn kinderen er geen enkele boodschap aan hebben, aan hoe ik in de wereld daarbuiten was. Hoe flexibel, open minded, hoe goed en ervaren, empathisch en doortastend en wat al niet meer.

Ze hebben mij nodig en ik hen. Ik heb de directe mensen om mij heen nodig en dat wat mij daadwerkelijk gelukkig maakt. Ik heb niet meer alles nodig, daar waar mijn enthousiasme, openheid en ego mij brengt. Ik ga voor het eerst van mijn leven echt in de structuur, hoewel ik daar altijd zo onwennig en tegen ben geweest. Omdat ik gewoonweg simpelweg niet anders wist.

Mijn hoofd, mijn adhd, mijn ervaring in het leven maakt dat ik nu pas echt weet dat ik rust wil. Ik kan niet alles pakken. Het komt goed en dat voel ik aan alles. 2107 wordt mijn jaar en dat van de mensen om mij heen.