Vraag het de professional: ADHD en werk

Niet elke werkomgeving is gemaakt om het beste uit een werknemer met ADHD te halen. Stressvolle situaties of juist vervelling kunnen veel vergen, vergeetachtigheid of impulsief roepen wat je voor de mond komt kan problemen opleveren. Hoe ga je daar nou succesvol mee om? Arda Nieboer is coach bij ADHD-Praktijk in Arnhem en geeft slimme tips om beter mee te komen op het werk.

ADHD-coach met ADHD

Arda is gecertificeerd ADHD-coach voor volwassenen en heeft een eigen praktijk. Daarnaast is heeft ze zelf ADHD en weet dus als geen ander welke valkuilen de kop opsteken. Thuis, op het werk en als ouder. “Ik ben een alleenstaande moeder van twee pubers met een bijzonder brein. Daarnaast ben ik baasje van mijn Boomerhondje Bengel. In enkele steekwoorden ben ik te omschrijven als een levensgenieter, recht voor zijn raap en eerlijk. Ik hou van gezelligheid, de eetclub, zeilen, chi neng qi chong en lezen.”

In 2002 is Arda voor zichzelf begonnen als coach en zij heeft zich door diverse opleidingen en cursussen gespecialiseerd in ADHD bij volwassenen. Na haar eigen diagnose merkte ze dat standaard begeleiding bij haar niet werkt. Hoog tijd om daar voor anderen ook wat aan te doen. “Ieder mens is uniek en iedereen verdient een unieke aanpak.”

Moeilijkheden op het werk

Concentratie, rust nemen, vergeetachtig zijn en chaos in het hoofd zijn zo enkele herkenbare uitdagingen die op het werk hun tol kunnen eisen. Veel vrouwen met ADHD lopen in meer of mindere mate vast op het werk door hun symptomen. Hoe pak je dat aan? “Wat kan er voor zorgen dat je brein aanhaakt? Duidelijkheid? Afspraken met collega’s? Deadlines? Zoek naar oplossingen die ervoor zorgen dat daaraan voldaan wordt. Ik spreek het liefst deadlines af met mensen. Of ik spreek bijvoorbeeld iets af per mail, zodat er toch een lijntje open blijft. Mensen met ADHD zijn vaak zo bezig met wat niet lukt. Ik ben vooral op zoek naar wat wél werkt. En dat is voor iedereen anders.” Stap één is dus in kaart brengen wat je brein nodig heeft.

“Ik werk bijvoorbeeld met mijn eigen ontworpen weekplanner. Daarin kan ik mijn verzamel to-do-list kwijt en een taken-top-3 per dag. Dat werkt voor mij fantastisch. Verder heb ik kolommetjes gemaakt met ruimte voor: aantekeningen, weekdoelen, bellen/contact opnemen etc. Alles overzichtelijk. Taken zet ik in mijn agenda. Als je taken opschrijft en op een dag inplant, onthoud je ze beter en heb je 70% meer kans dat je ook daadwerkelijk doet.” To do lists zijn mij zeker niet vreemd en opschrijven helpt met het onthouden van kleine taken en afspraken. Absoluut een goede tip!

Een werkomgeving creëren die voor jou werkt is een must om goed te kunnen functioneren. Soms kost het wat tijd om te vinden wat werkt, maar het is zeker de moeite waard om de dagelijkse werkdruk goed aan te kunnen. Accepteren hoe je in elkaar steekt is hierin van groot belang. “Ik probeer mijn ADHD-ongemakken zoveel mogelijk te accepteren en kan er gelukkig ook vaak heel hard om lachen. Dit doe ik ook vaak met een ADHD-vriendin en mijn klanten. Heerlijk! Hoewel ik het doodvermoeiend vind soms, maak me er steeds minder druk om.”

Overbelasting en burn-out bij ADHD

Vrouwen met ADHD hebben de neiging om maar door te blijven denderen. Er is altijd wel iets wat moet, een collega die hulp nodig heeft of een leidinggevende waar je geen ‘nee’ tegen kan zeggen. Overbelasting en burn-out liggen op de loer. “Hier heb ik eigenlijk geen last van. Dit komt denk ik omdat ik me heel bewust richt om ook pretstofjes aan te maken. Ik heb oplossingen paraat voor als ik me niet goed voel. En natuurlijk heb ik ook wel een off-day en off-momenten. Dat probeer ik te accepteren, dat werkt beter dan dat ik kritisch op mezelf ben.”

Wat zou je kunnen doen om de balans weer terug te brengen voordat je overbelast raakt? “Als je heel veel denkt, is het ook zaak dat je dingen doet om te voelen, dus balans daarin te vinden. Hiervoor doe ik ki-oefeningen en een voeloefening. Heel simpel en dat doe ik inmiddels automatisch. Daarnaast wandel ik dagelijks een paar keer met de hond en dan probeer ik in het nu te zijn en te genieten van de omgeving.” Even de tijd nemen om bij jezelf ‘in te checken’ is een advies wat ik ook uit andere bronnen heb gekregen. Het is lastig om te starten, maar routine erin krijgen is belangrijk.

“Ik heb me opgegeven voor Chi Neng qi gong en ga daar één keer per week naar toe en kan oefeningen thuis doen met een MP3’tje. Dat helpt mij enorm. Ik heb weet waar ik blij van wordt en energie van krijg. Ik weet ook wat ik vooral niet moet doen – ik heb werkelijk een not-to-do-list.” Dus tijd voor jezelf maken en prioriteiten stellen is het devies!

Doe wat bij je past

Sommige vrouwen met ADHD vinden het lastig om over hun emoties te praten waardoor soms ineens de bom kan barsten. Hoe kan je daar in een professionele omgeving beter mee omgaan? “Ik werk vooral alleen dus dat is niet zo aan de orde. Verder ben ik een getrainde ADHD’er, zeg ik wel eens. Door de opleiding voor ADHD-coach en doordat ik dagelijks met cliënten aan het puzzelen ben naar hun gebruiksaanwijzing, ben ik dagelijks ook bezig met mijn eigen uitdagingen en doelen. Vroeger vond ik het ontzettend lastig om over überhaupt iets te praten (diagnose ADD). Ik ben veel bezig geweest met communicatie en assertiviteit dat heeft mij enorm geholpen.”

Een coach in de arm nemen of een cursus volgen kan helpen. Op het gebied van assertiviteit en communicatie is veel hulp te vinden. Maar om jezelf de beste kans te gunnen, is acceptatie het belangrijkste. “Vooral door jezelf te accepteren, wordt het makkelijker om je draai te vinden op het werk. Dan kan een ander dat vaak ook.”

Impulsief en een flapuit zijn is soms lastig te combineren met werk. “Zoek iets wat echt bij je past. Vaak iets met afwisseling. Waar blijft je brein (nogmaals) door aangehaakt? Wat helpt je? Of begin voor jezelf. Ik denk dat dit voor iedere ADHD’er anders is. Het is heel persoonlijk waardoor jij aanhaakt. Ik heb een cliënt die bij een notariskantoor werkte en daar super op haar plek zat. Dat is voor mij niet te begrijpen, maar ja… Zij zou gek worden van mijn werk. Dus hoe is dat voor jou?”

Oefenen met positiviteit

Arda benadert de hulpvragen van haar cliënten en de uitdagingen uit haar eigen leven altijd vanuit een positieve levenshouding. Om daarmee te oefenen, kan je jezelf een aantal vragen stellen. “Richt je op het positieve. Maak een lijst met jouw positieve punten. Wat zijn je talenten? Wat zijn je positieve eigenschappen? Wat werkt wél? Wat wil je wél? Hoe lukte het je om rustig te worden?  Waar word je blij van? Waar krijg je energie van? Wanneer lukte iets wél? Hoe deed je dat? Je kunt zelf je stress-stofjes verlagen door aan de andere kant dingen te doen. Wat zijn dat voor dingen? Als je zo veel als mogelijk ingevuld hebt, hou hem bij de hand om aan te kunnen vullen.”

Mocht je een off-day hebben, wat kan je dan doen? “Schrijf alle antwoorden op bovenstaande vragen op losse kleine blaadjes, vouw ze op, doe ze in een pot. En als je het even niet meer weet, pak je er één of meer uit. En doe daar iets mee!”

Vraag het de professional: ADHD en de juiste partner

ADHD en relaties kan een flinke uitdaging zijn als je de juiste partner hebt, maar heb je die wel? Of ben je op zoek naar een partner en kom je de juiste match maar niet tegen? Relatietherapeut Sylvia van der Spek van Relatieraadsel in Den Haag geeft tips hoe om te gaan met ADHD in een relatie en als single op zoek naar een partner.

Relatietherapeut en coach

Sylvia is relatietherapeut voor stellen en coach voor hoogopgeleide single vrouwen. “Stellen help ik om elkaar beter te leren begrijpen, singles help ik met het vinden van de juiste man. Hoogopgeleide vrouwen die ik begeleid hebben alles voor elkaar, alleen de man ontbreekt. Dan is de vraag natuurlijk: waarom is dat zo?” In haar praktijk ziet ze vrouwen met ADHD en HSP die vaak tegen dezelfde dingen aanlopen als veel andere stellen. “Ruzies bij stellen zijn er vaak omdat ze elkaar niet goed begrijpen, de taakverdeling niet werkt, geld een issue is en het anders zijn dan de ander soms moeilijk te accepteren is.”

ADHD en relaties, hoe werkt dat?

Voor partners kan het moeilijk zijn om een weg te vinden in een relatie met een vrouw met ADHD. “Zorg allereerst dat je duidelijk maakt wat het betekent dat je ADHD hebt, leg uit waarom dingen gebeuren zoals ze gebeuren. Vergeet je iets omdat je laks bent of omdat je chaos in je hoofd hebt? Dat zijn heel verschillende dingen. Is er sprake van opzet of niet? ” Soms lijkt het voor de partner opzet om iets te vergeten, terwijl dat niet zo is. Het is goed om daar duidelijkheid over te geven, zegt Sylvia. “Het is een beperking, je kan er niks aan doen dat je dat hebt.” Maar je kan wel wat doen aan hoe je ermee omgaat!

Praten over emoties is vaak een uitdaging binnen relaties, zeker als er ADHD in het spel is. “Oefenen en uitproberen en je bewust zijn van het feit dat je dat moeilijk vind is de eerste stap. Alles wat je oefent daar word je beter in. Als het gaat om dingen vergeten, daar kan je allerlei trucjes voor verzinnen. Dat is met emoties onder woorden brengen ook.” Betrek je partner in je uitdagingen en laat hem of haar weten wat je lastig vind, vervolgt Sylvia. “Ga het vooral niet uit de weg en benoem dat je het moeilijk vindt. Hoe vaker je dat doet, hoe makkelijker het wordt. Als je weet dat je ergens niet goed in bent en je erkent dat, dan is het makkelijker om dat te benoemen naar de ander. Zeg bijvoorbeeld ‘Ik vind het soms lastig om daar woorden te verzinnen.’ Dan kan die ander je ook helpen daar woorden voor te verzinnen. Je kan gevoelens niet blijven opkroppen, uiteindelijk ontploft het toch een keer.”

Gelijkwaardige relatie opbouwen

Partners van vrouwen met ADHD kunnen zich storen aan ADHD-symptomen. Soms kan de partner klachten bagatelliseren of haar gaan betuttelen, met fikse gevolgen voor het zelfvertrouwen van de vrouw met ADHD. “Dit kan je tegengaan door je gelijkwaardig op te stellen. Als een partner je gaat betuttelen moet je daar iets over zeggen. Als je het moeilijk vind om over gevoelens te praten is dat lastig, maar door te zeggen dat je niet moet betuttelen kan je de ander te vragen ermee op te houden.” Oefenen met uitspreken van je behoeftes is daarin een belangrijke stap, net als durven jezelf te omarmen. “Bedenk dat je een unieke persoonlijkheid hebt. Je bent anders dan anderen en dat maakt je mooi. Ik las laatst een artikel over een dame met ADHD en die had daar zoveel voordelen aan, die dacht alleen maar in voordelen. ‘Als ik dat niet had gehad, was ik nooit zo creatief geweest’.” Gelijkwaardigheid heb je dus voor een deel zelf in de hand, stelt Sylvia, door je zo op te stellen.

“Met ADHD heb je een hyperfocus waardoor je bepaalde dingen enorm goed kan. Als je een partner hebt die zich richt op de beperkingen, moet je zeggen dat je niet moet denken in beperkingen maar in voordelen. Iedereen heeft beperkingen, niemand kan alles.” Focus je op wat je goed kan en verlang niet van jezelf of je partner om alles te kunnen. “De één is goed in klussen en de ander in administratie. Als je dan vind dat je partner heel goed in beide moet zijn maak je het jezelf heel moeilijk en zorg je dat iedere partner niet goed genoeg zal zijn. Ieder mens heeft zijn positieve en negatieve kenmerken, met beide moet je met evenveel respect omgaan. En als partner blijft hameren op negatieve is hij of zij niet de juiste partner.”

Het vinden van de juiste partner

Impulsiviteit is voor een grote groep vrouwen met ADHD een valkuil, zeker als het gaat om het vinden van de juiste partner. “Wees je er bewust van dat je impulsief kan zijn en vraag je af bij elke keuze op het een impulsieve keuze is of heb je er goed over nagedacht. Zeker bij belangrijke beslissingen. Never a dull moment met een ADHD’er, maar soms kan het ook teveel zijn.” Dus geen vliegticket naar een ver oord boeken om die ene leuke man of vrouw te ontmoeten als je elkaar alleen kort via het internet hebt gesproken, maar pak een moment van bezinning voordat je een besluit neemt. Als je dan alsnog besluit het ticket te boeken, kan je achter je beslissing staan!

En hoe zit het met mensen ontmoeten in het uitgaansleven? Want daar ligt een impulsieve actie op de loer, zeker na een paar drankjes. “Luister naar je intuïtie, dan weet je of mensen te vertrouwen zijn of niet. Je bent misschien ten goeder trouw, de meeste mensen zijn ook te vertrouwen. Als je middenin de nacht mensen tegenkomt en het is gezellig, wat is daar mis mee? Soms heb je er achteraf spijt, als je alles van te voren weet wordt het ook saai. En de meeste vrouwen met een drankje op nemen wel eens verkeerde beslissingen en missen de remmingen, daarin zijn vrouwen met ADHD niet alleen!”

Geef liefde de tijd

“Als vrouwen impulsief zijn kunnen ze soms hun hart geven aan een man of vrouw die niet de juiste is, wanneer je je hart hebt gegeven is het soms lastig om het terug te nemen. Als je geneigd bent dat impulsief te doen en niet voorzichtig te zijn, kijk dan de eerste drie maanden eens of de partner voldoet aan criteria van de ware. Als je dat onbewust doet, denk dan eerst na over wat je zoekt voordat je impulsief een kiest die niet bij je toekomstdoelen past.” Dat klinkt wel heel plastisch, maar juist voor impulsieve dames die steeds de verkeerde partner lijken te treffen is dit misschien wel een goede tip.

“Als je iemand ontmoet in de kroeg, een spannende man, zit in een band, heel leuk, maar eigenlijk wil je over twee jaar een kind dan is die leuk voor een avond, maar niet geschikt als levenspartner. Vrouwen worden hopeloos verliefd en lopen achter zo’n man aan over een beeld wat ze van hem hebben wat hij (nog) niet is.” Ai, dit klinkt meer herkenbaar dan ik wil toegeven. “Een partner moet niet aan gesleuteld hoeven worden, neem hem of haar zoals deze nu is. Denk niet ‘ah, hij draait wel bij als hij ziet hoe leuk ik ben’. Bij vrouwen die niet zo kritisch zijn of niet zo goed nadenken over wat ze willen bereiken met een partner met wie ze in zee gaan kom ik dit tegen. Kies een partner die beschikbaar is en vergelijkbare doelen heeft voor de toekomst.” Zo klinkt het toch heel logisch, maar het komt verrassend vaak voor dat wij vrouwen met ADHD een partner kiezen die niet past bij onze toekomst.

“Je zoekt een match die past bij je toekomstdoelen. Het is net als een auto kopen. Doe je dat impulsief heb je een mooie auto, maar deze is onhandig. Middenin de stad met een klein kind is het fijn om de auto voor de deur te kunnen parkeren en dan heb je geen Volvo station nodig. Een kleine auto kan je altijd wel in de buurt parkeren.” Zo klinkt het natuurlijk heel redelijk. “Kijk de eerste drie maanden hoe de man of vrouw zich aan je ontvouwt. Je kan niet in een avond beslissen of iemand de juiste is, het duurt drie maanden om iemand te leren kennen en te ervaren of hij of zij is wat bij je past. Als je je hart niet hebt gegeven is het makkelijker om afscheid te nemen als het niet matcht.”

Vraag het de professional: ADHD en opruimen

Een opgeruimd huis is iets wat bij veel vrouwen met ADHD niet vanzelf gaat. Soms krijgen we de ‘kolder in den kop’ en moet alles worden opgeruimd en uitgemest, maar structureel een opgeruimd huis behouden blijkt vaak een uitdaging. Marit Fakkeldij van Opgeruimd Advies in Hilversum geeft wat slimme tips om het huis iets minder op dat van Jan Steen te laten lijken.

Professional organizer brengt structuur

Marit is een professional organizer die sinds vijf jaar haar bedrijf Opgeruimd Advies runt. Ze doet dit naast haar baan in loondienst om zo een lekker afwisselende week te creëren. “Ik werk graag met mensen en ik hou ervan orde en structuur aan te brengen in chaos. Ik geniet van de combinatie van coachend werk en de handen uit de mouwen kunnen steken.”

Een professional organizer is niet iemand die alleen maar de troep komt opruimen of je achter de vodden aanzit. Om tot de kern van de problemen te komen is kennis van de psyche van groot belang. “In het proces komt mijn opleiding Psychologie goed van pas.” Ze komt uiteenlopende types tegen, maar toch kan er in één dag al veel worden bereikt. “Het concrete resultaat na een dag hard werken geeft een enorme voldoening. Niet alleen bij de klant, maar ook bij mij.”

Chaos beheersen met routine

Heb jij dat nou ook? Je hebt een mooi opgeruimd huis waar je na uren zwoegen even lekker van kan genieten, maar binnen een dag is je harde werk alweer teniet gedaan. Hoe kan je zorgen dat je huis structureel aan kant blijft? “De truc is om vaste routines aan te brengen zoals iedere avond voordat ik ga slapen maak ik de eettafel leeg, of ik ruim altijd de vaatwasser in tijdens het reclameblok na mijn favoriete programma. Hoe meer routines je hebt, des te minder hoef je te onthouden” stelt Marit.

Routine lijkt het toverwoord om de boel opgeruimd te houden. Maar welke routine gaat nou echt werken? “Een schema met een dag- en weekroutine kan veel houvast bieden, mits het op maat is gemaakt en aansluit bij bestaande patronen. Anders wordt het het zoveelste papier op de koelkast.” Het zoveelste papiertje met een schema, planning of to-dolijst klinkt mij eng herkenbaar in de oren. Toch wordt die lijst vaak wel gemaakt, maar strandt het bij het uitvoerende werk. “Vooral korte, ééndimensionale klussen zijn heel geschikt om op deze manier in te plannen. Daar heb je er best veel van op een dag. Iedereen in huis kan meehelpen, van jong tot oud!”

De juiste structuur vinden

ADHD en structuur, het lijkt dé oplossing voor al onze problemen als we de professionals moeten geloven. Maar regelmatig verdwijnt de structuur door vergeetachtigheid, gebrek aan motivatie of omdat de structuur beklemmend voelt. “Een structuur die beklemt is niet de juiste structuur. Een structuur zou je moeten bevrijden, omdat je meer tijd en ruimte overhoudt, in je huis én in je hoofd” aldus Marit.

Als je er profijt van hebt, ga je vanzelf de structuur gebruiken en waarderen. Dat klinkt als muziek in de oren! “Ook binnen een structuur kan je flexibel zijn, maar daar is discipline voor nodig. Ik zou aanraden pas in de tweede fase gebruik te maken van deze flexibiliteit, wanneer je de meerwaarde van de structuur al hebt ervaren. Dan zul je er gebruik van kunnen maken in plaats van misbruik.”

Een begin maken met opruimen

Zo eens in het jaar krijg ik de ‘kolder in den kop’ en moet het hele huis op zijn kop. Alles uitzoeken en opruimen om weer wat lucht te creëren. Dat is natuurlijk niet voor niks, de maanden ervoor heb ik me zitten ergeren aan dingen kwijt zijn, lades die amper dicht gaan en kasten die ooit een logische indeling hadden, maar nu als stortplek dienst doen. Maar voordat het een onoverkomelijke berg aan klussen wordt kan ik al met opruimen aan de slag, hoe begin ik dan succesvol? “Het klinkt heel simpel: voorkomen dat het een onoverkomelijke berg wordt, maar hoe doe je dat? Iedere klus is op te delen in kleinere eenheden. Wanneer je alle kleine stukjes een plek geeft in de routine en alle huisgenoten hier hun steentje aan bijdragen zal het als een puzzel in elkaar gaan vallen” vertelt Marit.

Vaak is opruimen een saaie klus waardoor het onderaan de prioriteitenlijst komt te staan. Geen zin, geen tijd, geen whatever reden om eraan te beginnen. En vervolgens boos zijn op mezelf omdat ik het niet heb gedaan. Herkenbaar? “Opruimen wordt saai gevonden omdat het nooit op lijkt te houden. Ben je klaar met de ene kant, kan je weer van vooraf aan beginnen. De kunst is om het werk zo in te delen dat je er nooit heel lang mee bezig bent. Dus eigenlijk als tussendoortjes die je doet tussen de leukere dingen in” aldus Marit.

Opruimen, hoe doe je dat?

De tips klinken goed, maar het in de praktijk brengen is natuurlijk het moeilijkste onderdeel. Marit legt uit: “Opruimen gaat een stuk eenvoudiger en sneller wanneer dingen hun vaste plek hebben en er ook ruimte is op die plek. Veel van de kastruimte in huizen wordt ingenomen door spullen die in de praktijk nooit meer gebruikt worden en ook geen emotionele waarde vertegenwoordigen. Zonder deze spullen is het leven misschien wel aangenamer dan met!”

Ruimte maken, weggooien en opruimen dus. Hoe kan ik dat oefenen? “Maak iedere dag een rondje door je huis en kies 7 items uit die wat jou betreft de deur wel uit kunnen, omdat je ze niet gebruikt en je er ook niet blij van wordt. Gebruik daarbij als mantra: wat ik nu weg doe hoef ik nooooooit meer op te ruimen! Het mag zo groot of zo klein zijn als je wilt, maar hou het op maximaal 7 stuks per dag. Zo ontwikkel je  je eerste kleine routine en leer je over spullen te beslissen.  Je zult al snel ervaren hoe fijn het is om je huis te ‘ ontspullen’ en jezelf te ontdoen van deze overtollige ballast. Hoe langer je het volhoudt, des te groter de voldoening!” Zelf heb ik dit een tijd terug gedaan met hulp van mijn zus, het werkt echt om zo ruimte te maken in huis en in je hoofd.

Keuzes maken en weggooien

Een onderscheid maken in welke spullen wel en niet weg kunnen is nog best lastig. “Weet je niet waar te beginnen? Denk dan aan onderstaande criteria bij het opruimen.”

  • Kapotte spullen of spullen voor klussen of activiteiten die je al langer dan een jaar uitstelt mogen weg. De klus is blijkbaar niet leuk of belangrijk genoeg, dus je zult er echt niet meer aan beginnen.
  • Twijfel je? Geef jezelf een deadline van 2 weken om het alsnog af te ronden. Hoe fijn is het na 2 weken al die dingen van je to do list te kunnen schrappen en de spullen weg te doen, omdat je ze niet meer hoeft van jezelf!
  • Alles wat je voor een ander bewaart, daar zitten ze echt niet op te wachten
  • Alles wat je dubbel (of driedubbel) hebt.
  • Alles wat ver over de datum is. Niet omdat het niet meer goed zou zijn, maar omdat je het dus al die tijd niet hebt gebruikt/gegeten. Je hebt het dus niet nodig!
  • Dat wat je bewaart omdat je het ‘van iemand hebt gekregen’. Word je er niet blij van? Dan heeft het geen recht jouw kostbare ruimte in te nemen. Bewaar dat voor die zaken die je nodig hebt of je dierbaar zijn.

Vraag het de professional: ADHD en relaties

Relaties kunnen moeilijk en moeizaam zijn, als je ADHD in de mix gooit wordt het vaak alleen nog maar lastiger. Toch zijn er manieren om samen gelukkig door het leven te gaan, met enkele kleine aanpassingen kan je relatie al de goede kant op gaan. Marike de Valk van MV, Gestalttherapie en Bedrijfscounseling  MV-Gestalttherapie en van MV-Relatietherapie Nijmegen  in Beuningen legt uit.

Gestalttherapie

Marike de Valk heeft al 25 jaar een eigen praktijk als Gestalttherapeut. Wat is Gestalttherapie precies? “Het is een vorm van psychotherapie die in de jaren 1940 is ontwikkeld door Fritz Perls. Dit als reactie op de psychotherapie, die op dat moment erg steunde op het gedachtegoed van Freud. Daarin speelde de psychiater amper een rol. De cliënt herinnerde zich in de therapie allerlei dingen, terwijl de psychiater achter de divan zat en af en toe met ‘hm hm’ reageerde. Perls vond het contact tussen cliënt en psychiater enorm belangrijk, juist in die relatie kan de cliënt veel leren.” Deze therapievorm focust zich op het hier en nu, het verleden wordt alleen onderzocht als dit in het hier en nu een plek heeft, legt ze uit.

Gestalt betekent ‘figuur’ of ‘dat wat op de voorgrond komt’. “Een figuur heeft ook een achtergrond, soms staat dit haaks op wat de voorgrond voorstelt.” Gestalttherapie kijkt naar het contact wat de cliënt heeft met zichzelf, de therapeut en anderen. Dit contact is verbaal en non-verbaal, maar ook meer dan dat. “Het gaat ook om de interactie. Wanneer ik een reactie heb op het verhaal van een cliënt dan zegt dat wat over de cliënt en over mezelf. Als de reactie vaker voorkomt, bijvoorbeeld als ik erg moe word wanneer een cliënt wat vertelt, dan is het goed om te kijken of anderen ook zo op hem of haar reageren en waar dat door komt.”

Ruzie en ADHD in een relatie

ADHD-symptomen kunnen in een relatie leiden tot ruzie, spanningen en uit elkaar groeien. Zeker als er begrip richting elkaar ontbreekt. “Het is belangrijk dat beide partners snappen wat de mogelijkheden en de beperkingen zijn van de partner met ADHD. Daarom is het van belang om niet de ene partner als ‘patiënt’ neer te zetten en de ander als ‘normaal’. Iedereen heeft mogelijkheden en beperkingen, het gaat veel meer om de mogelijkheden en beperkingen in jullie relatie.” De mogelijkheden en beperkingen erkennen maakt al veel uit in de interactie tussen partners. Begrip voor elkaar leidt minder snel tot ruzie en ergernissen.

“De symptomen hebben vaak consequenties, kijk bijvoorbeeld naar het huishouden of de administratie. Helaas wordt er nog steeds vaak van de vrouw verwacht dat zij het gros van het huishouden doet, terwijl de vrouw met ADHD daar misschien heel moeilijk haar weg in kan vinden. Dan is het zaak om te kijken hoe je dat beter kunt organiseren door bijvoorbeeld een rooster te maken waar veel afwisseling in zit of een andere taakverdeling te maken waarin zij taken op zich neemt waar ze wel goed in is. Kijk naar wat helpt en wat voor jullie werkt.” Focussen op de mogelijkheden geeft ruimte voor minder ruzies en spanningen in de relatie, maar onderken ook je eigen beperkingen, waarschuwt Marike. “Zonder de beperkingen te erkennen kan je er niet mee aan de slag.”

“Je kan allerlei hulpmiddelen inschakelen om te helpen met structuur en dingen onthouden. Rust is daarin heel belangrijk, ook al is dat heel moeilijk voor mensen met ADHD. Kijk naar wat voor jou rust brengt, is dat mindfulness of muziek of wat anders?” Rust helpt om de ernst van de symptomen te verminderen en de positieve kanten te laten floreren. Daarnaast staat niet vast dat je een taak voor altijd onder je hoede hebt, taken afwisselen met je partner kan een goede oplossing zijn!

“Mensen met ADHD zijn vrolijk, creatief, denken out of the box en het is nooit saai met ze. De positieve kanten zijn belangrijk om te benadrukken, zeker in een relatie. Sommige partners hebben de behoefte aan erkenning van de therapeut of van de buitenwereld dat het moeilijk is om met een partner met ADHD te leven. Het is belangrijk om daar niet zomaar in mee te gaan en de partner met ADHD een rotgevoel te geven. Maar je moet het gevoel van de partner ook niet miskennen. Het kán ook heel moeilijk zijn. En dan is het belangrijk om te kijken waar die moeite nu precies in zit en hoe je daar samen het beste mee om kunt gaan.”

Behoeftes en emoties uiten

Veel vrouwen met ADHD vinden het lastig om over emoties en behoeftes te praten. Soms weten we zelf niet eens wat we willen dus hoe moeten we dat dan onder woorden brengen? “Ze weten soms niet precies wat ze willen omdat ze te weinig stilstaan bij zichzelf. Mensen met ADHD, en mensen überhaupt in onze moderne samenleving, focussen zich teveel op prikkels van buitenaf en nemen te weinig tijd voor introspectie. De eerste stap is je regelmatig afvragen hoe je je voelt en welke behoefte je hebt.

Stilstaan bij jezelf en je eigen gedachten en behoeften ervaren, het is lastig als je dat niet van nature doet. “Weinig mensen doen dit van nature, dat is iets wat je kunt oefenen. Neem bijvoorbeeld als je naar de wc gaat je telefoon niet mee, maar gebruik dat moment voor jezelf. Wat voel ik en waar heb ik behoefte aan? De dag bewust starten is ook een goede oefening.

Om de dag bewust te starten heeft Marike een goede tip.“Wanneer je opstaat, vraag jezelf eerst met welk gevoel je bent opgestaan en wat je gaat doen die dag. Zeker mensen die moeite hebben met structuur, hebben er baat bij om eerst de dagplanning voor zichzelf door te nemen en bij elke taak 25 tot 50% tijd voor onvoorzien in te ruimen. Zo heb je de tijd voor een foutieve tijdsinschatting en afleiding.” Deze ruimte creëren scheelt ook een hoop gestress! “Veel mensen met ADHD hebben moeite met tijd inschatten, daarnaast is afleiding iets om altijd rekening mee te houden. Door de dag bewust te starten en de ruimte voor uitloop in te plannen sta je al heel anders op.”

Dat gevoel voor tijd is zeker een uitdaging en afleiding ligt altijd op de loer, dus dat is zeker mooi om te oefenen! “Een goede oefening is om bij te houden hoe lang taken duren. Dan kan je daar met plannen veel beter rekening mee houden.”

Impulsiviteit in een relatie

Impulsiviteit is voor een grote groep vrouwen met ADHD een valkuil binnen de relatie, in sommige gevallen kan het flinke gevolgen hebben voor het liefdesleven of zelfs de eigen gezondheid. “Het is moeilijk om te rem te zetten op impulsiviteit. Je kunt jezelf voornemen om na te denken voordat je een keuze maakt, maar dat is nou precies wat je niet doet als je impulsief een actie onderneemt. Het is beter om ervoor te zorgen dat je andere dingen op de rit hebt zodat de impulsiviteit minder de overhand krijgt. Doe bijvoorbeeld mindfulness en sta bewust op in de ochtend, dan heb je er minder last van.”

Impulsiviteit is vaak een reactie op onrust wat voortkomt uit adrenaline, stelt Marike. “Ga wandelen als je de onrust voelt, want de adrenaline moet afnemen om het gevoel van onrust te laten afnemen. Een half uur wandelen maakt je hoofd leeg en is al voldoende. Het is de truc om niet wat te gaan doen, maar om stil te staan bij het gevoel want dan verdwijnt het vanzelf.”

Introspectie is ook een goede manier om met onrust en impulsiviteit om te gaan. “Je zou enorme interesse in je eigen psyche kunnen ontwikkelen zodat je daar je hyperfocus op richt, dan kan je vorm geven aan dat onrustgevoel.”

Zelfvertrouwen en ADHD

Vrouwen met ADHD horen vaak hun hele leven al wat ze wel en niet moeten doen en kampen daardoor vaak met een gebrek aan zelfvertrouwen. In een relatie kan dit leiden tot een scheve verhouding. “Een mens heeft weinig zelfvertrouwen als je jezelf niet goed kunt vertrouwen, dat komt door dingen te doen die niet goed voor je zijn. Daarvoor moet je stilstaan bij jezelf, jezelf waarnemen, voelen hoe het met je is, wat je behoefte is, wat je denkt. Dit is het allerbelangrijkste en het allermoeilijkste, het is zelfs een maatschappelijk probleem. Niet alleen mensen met ADHD kampen met deze problemen, bij mensen met ADHD is er alleen een naam voor.”

“Veel mensen met ADHD hebben vaak veel op hun kop gekregen, zeker als kind. Soms gaan ze de clown uithangen als tegenwicht. Dat is er van jongs af aan ingeslopen en brengt veel onzekerheid met zich mee. Het is belangrijk om in te zien wat de beperkingen en mogelijkheden zijn. Iedereen heeft mogelijkheden en beperkingen dus neutraliseer je beperkingen en buit je mogelijkheden uit, ga doen waar je goed in bent!”

Het klinkt zo logisch, maar toch doen veel mensen dingen waar ze niet goed in zijn omdat het nou eenmaal wordt verwacht. “Ga niet doen waar je niet goed in bent, maar ga juist doen wat je natuurlijk afgaat. Sommige ADHD’ers schieten in de controledwang en persen zichzelf in een keurslijf om aan de verwachtingen te voldoen. Leg jezelf niet van alles op en zorg voor hulp bij dingen waar je niet goed in bent. Als je niet goed bent in het huishouden, waarom zou je jezelf dan pijnigen om dit op de rit te krijgen? Je kan een schoonmaker nemen of, als je daar de middelen niet voor hebt, iemand om hulp vragen in ruil voor een dienst waar jij nu weer goed in bent. Ga hier creatief mee om! Dat scheelt een hoop stress voor jou en je relatie.”

Vraag het de professional: ADHD en huishouden

Veel vrouwen met ADHD ervaren stress en teleurstelling omdat het huishouden niet op de rit is. Vergeetachtigheid, moeite met taken beginnen, het huishouden saai vinden en algehele chaos in het huis zorgen voor een onoverkomelijke berg met poetsklussen en puin ruimen. Hoe pak je dat beter aan? Huishoudcoach Els Jacobs van De Huishoudcoach in Leiden geeft tips om het huishouden op de rit te brengen.

Huishoudcoach met ervaring in chaos

Els Jacobs is sinds 2006 de drijvende kracht achter De Huishoudcoach, maar ze is niet altijd zelf een geweldige huisvrouw geweest. “Ik ben niet georganiseerd geboren, in tegendeel. Ik weet helaas als geen ander hoe het is om in chaos te leven. Maar ruim 15 jaar terug heb ik het tij met vallen en opstaan weten te keren en sindsdien doe ik niets liever dan anderen helpen weer lucht in hun huis, administratie en agenda te brengen.”

Ze coacht mensen naar een opgeruimd leven en leidt mensen op tot organizer. “Het opleiden doe ik met veel enthousiasme via de Opleiding tot Professional Organizer voor Particulieren (OPOP) en de Opleiding tot Organizer voor de Zakelijke Markt (OOZM).” Een dame die dus van de hoed en de rand weet als het gaat om het huishouden organiseren! Zou haar methode ook ‘ADHD-proof’ zijn? Alle dagelijkse uitdagingen in het huishouden kunnen wel wat structuur en organisatietalent gebruiken!

Verwachtingen van het huishouden met ADHD

Vrouwen met ADHD hebben vaak veel behoefte aan structuur, maar ook veel moeite om die structuur aan te brengen. Eens in de zoveel tijd gaat de goed uitgedachte planning de deur uit omdat het beklemt, de taken saai zijn of het simpelweg wordt vergeten. De moed zakt in de schoenen en het gevoel van falen steekt de kop op. Er moet toch een structuur te vinden zijn die wel werkt!

“De meeste schoonmaaksystemen werken in de praktijk niet, omdat ze perfect schoongemaakte huizen nastreven en veronderstellen dat mensen zich altijd in de ideale omstandigheden bevinden. Maar helaas hebben we allemaal dagelijks met ‘kinken in de kabel’ te maken. Denk maar aan een onverwachte file, ziek kind of een kapotte stofzuiger. En daar bovenop lopen we regelmatig ook tegen de grenzen van ons eigen kunnen aan.” Het welbekende verwachtingen managen lijkt de eerste stap voor een gelukkiger leven als niet zo geweldige huisvrouw.

Structuur in het huishouden met ADHD, hoe dan?

Toch moeten klussen wel worden gedaan. Het beginnen aan een schoonmaakklus, zeker een saaie, kan soms enorm lastig zijn. “De uitdaging is om met zo min mogelijk structuur zoveel mogelijk effect te sorteren. En niet om jezelf een molensteen om de nek te leggen, waarvan je eigenlijk op voorhand al weet dat je die nooit kan dragen!” Een haalbare takenlijst lijkt de start van een goede structuur voor het huishouden.

“Voor zo’n simpele structuur kun je het beste onderscheid maken tussen:

  • grondige boenklussen, dat wil zeggen schoonmaakklussen die goed moeten gebeuren, en
  • snelle poetsacties, dat wil zeggen schoonmaakklussen die je met de Franse slag kan doen

Alle wekelijkse schoonmaakklusjes vallen onder de snelle poetsacties. De zeven bekendste poetsacties zijn stofzuigen, dweilen, stoffen, sanitair afnemen, pedaalemmers legen, spiegelende oppervlakken schoonmaken en het gasfornuis schoonmaken. Deze hoeven echt niet grondig.” Dus elke week het huis op zijn kop zetten om goed te poetsen is niet nodig? Wat een verademing!

“Aan boenklussen die je maandelijks of jaarlijks doet, zoals ramen wassen, badkamertegels afnemen of de gordijnen wassen, besteed je juist wat meer aandacht. Kies er hiervan maar eentje per week uit en doe die liefst samen met anderen. Gedeelde smart is halve smart!” Els raadt aan om elke week zeven snelle poetsacties en één grondige boenklus te doen, het liefst dus met hulptroepen. “Doe het op het dagdeel of moment dat het jou uitkomt en je zal een prima schoon huis hebben.”

Herken je valkuilen

Als je het lastig vindt om aan een taak te beginnen, kan alleen structuur aanbrengen onvoldoende zijn. Het is zaak je af te vragen wat je lastig vindt en wat je valkuilen precies zijn. “Vind je het beginnen aan snelle poetsacties of grondige boenklussen moeilijk? Dan is het de truc om de taak dan in zulke kleine stapjes op te breken, dat je de drempel om aan de slag te gaan drastisch verlaagt.” Het opbreken van taken in kleine brokjes is een bekende tip voor mensen met ADHD, maar zeker geen onbelangrijke. Starten met een kleine stap maakt het voltooien van de taak een stuk minder lastig, legt Els uit.

“Als je bijvoorbeeld het gasfornuis wil schoonmaken omdat er aangekoekte etensresten op zitten, bedenk dan welke kleine actie van jouw kant het ‘schone gasfornuis’ dichterbij brengt. Misschien kun je er heet water overheen gooien, zodat de etensresten kunnen losweken. Of de gaspitten er alvast afhalen en de fornuisplaat sprayen met allesreiniger.” Zo bekeken lijkt de taak veel minder groot en vervelend. Daarnaast is de kans dat je de taak afmaakt groter. “Als je eenmaal bezig bent, ga je vaak door.”

Breng zelf structuur in je huishouden

Als je zelf weer met frisse moed aan de slag wil met je huishouden, dan kan het helpen om de tips van Els direct in de praktijk te brengen. Ze stelt voor eerst te beginnen met de zeven poetsacties. “Schrijf de acties op een post-it en hang ze op de koelkast of – nog beter – je badkamerspiegel. Voer de eerste week drie van deze poetsacties naar keuze uit. Met de Franse slag, want het hoeft niet perfect!” Perfectionisme is voor veel mensen een bekende valkuil, dus het is zeker goed om te bedenken dat niet perfect het eigenlijke doel is.

“Is dit lastig? Blijf elke week oefenen totdat ze je makkelijk afgaan. Voeg dan een vierde poetsactie toe. Gaat dit ook soepel, kies dan de week erop voor vijf poetsacties enzovoort. En zitten de zeven poetsacties er helemaal in? Kies dan pas af en toe een boenklus erbij. Een schoon huis is tenslotte een middel en geen doel op zich. Veel succes!” Zo klinkt het toch best heel haalbaar. Ruim elke dag even tijd in voor een klus om de routine erin te krijgen. Stap voor stap, niet perfect en de taak opdelen in kleine brokjes. Op deze manier gaan we er wel komen. Wie durft de uitdaging aan en gaat structuur aanbrengen in het huishouden?

Wat kan ik vertellen over ADHD?

kracht7

Op woensdag 18 januari ga ik voor Avanti Almere wat meer vertellen over ADHD. Het zal een vraaggesprek worden wat de mooie titel ‘Mens in Almere’ heeft gekregen. Nu heb ik zelf een tijdje voor Avanti Almere gewerkt en is de gespreksleider een goede vriendin van me, dus wat dat betreft maak ik me weinig zorgen. Tijdens het voorbereidende gesprek kwam er bij mij een waterval aan bijzondere ervaringen en anekdotes voorbij, dus het gesprek zal ik vast prima kunnen vullen. Toch wil ik niet alleen maar grappige anekdotes vertellen, ik wil echt wat meegeven. Dus de hamvraag is: wat mag ik echt niet vergeten te vertellen over ADHD?

Wat is ADHD?

Nu weet ik helaas nog niet precies wie er op 18 januari zullen aanschuiven in de Nieuwe Bibliotheek in Almere Stad, dus is het lastig inschatten welke voorkennis mensen hebben. Ik zal uiteraard kort wat vertellen over de sub-types die bij ADHD worden onderscheiden, namelijk het hyperactieve type, het onoplettende type, het gecombineerde type en NAO (niet anders omschreven). Daarnaast is het altijd goed om te benoemen dat er overlap is in symptomen van ADHD en autisme, dyslexie, dyscalculie, depressie, hoogbegaafdheid en dat deze aandoeningen ook samen kunnen voorkomen. Maar hoe vat ik verder ADHD nou goed samen? De concentratieproblemen, het chaotische hoofd, de hyperactiviteit, associatief denken, uitdaging en structuur nodig hebben, wat is nou de kern zonder dat ik te kort door de bocht ga? Want het is echt meer dan ‘een beetje druk zijn’ of je niet lekker kunnen concentreren. Impulsiviteit, niet presteren naar je kunnen, groots denken, geen filter hebben, grenzenloos zijn, veel prikkels zoeken, makkelijk overprikkeld raken en ogenschijnlijk eindeloos energie hebben horen net zo goed bij ADHD.

ADHD in mijn dagelijks leven

De vraag vanuit Avanti Almere is om iets te vertellen over ADHD vanuit het perspectief van een ervaringsdeskundige. Daarom is het denk ik goed om te kijken naar hoe de positieve en negatieve effecten mijn dagelijks leven mede bepalen. Als ik kijk naar mijn energie, hyperfocus, afgeleid zijn, out of de box ideeën, uitdagingen opzoeken en toch vasthouden aan agenda’s en planningen, geen blad voor de mond hebben en zwart-wit doen en denken dan zie ik wel degelijk een rode lijn. Ik ben heel positief, optimistisch en ondernemend, mijn ADHD doet daar een lekker schepje bovenop. Juist daarom is het moeilijk om te onderscheiden wat ‘ik’ ben en wat ‘ADHD’ is. Hoe zwart-wit ik ook af en toe kan zijn, dat onderscheid is uitermate grijs. Soms kan ik mijn gebrek aan concentratie en het niet kunnen stil zitten flink vervloeken. Maar op andere momenten ben ik juist blij dat mijn energie en doorzettingsvermogen dezelfde pas kennen, mijn grootse ideeën me op het juiste spoor zetten en mijn impulsiviteit de reden is voor talloze memorabele avonturen.

ADHD, wat kan je ermee?

Veel mensen die meer informatie zoeken over ADHD kennen de negatieve kanten of, mooier gezegd, de uitdagingen. Dat zijn ook vaak de dingen die in symptomenlijstjes, nieuwsberichten en wetenschappelijke of medische artikelen worden benoemd. Maar vergeet niet dat ADHD net zo goed een gave kan zijn, je moet alleen wel weten hoe je ermee om kan gaan. Het leven wordt dan niet plotsklaps één groot feest met slingers en champagne, maar het kan wel een flink verschil maken in je levensgeluk en zelfbeeld. Ook dit wil ik graag benadrukken om zo ruimte te maken voor meer ‘bijzondere hoofden’ op de werkvloer en in de dagelijkse praktijk. De uitdagingen blijven, maar zonder de kwaliteiten te gebruiken wordt het een heel zwaar leven. Daar is niemand mee geholpen.

Creatief

De meeste mensen met ADHD denken net even anders dan de rest en lopen daardoor tegen allerlei problemen aan. Maar wanneer er een situatie ontstaat waarin vrij brainstormen, last minute toevoegingen en creatieve oplossingen voor onoplosbare problemen gewenst zijn, dan zie je vaak de creatieve geest van een ADHD’er opbloeien. Juist door associatieve gedachten, herkenning op gevoel of inhoud en bijna kinderlijk groot dromen kan het creatieve ADHD-brein het verschil maken.

Flexibel

Vergeten, overheen gelezen, niet gezien, niet gehoord, ik dacht dat het pas volgende week was. De excuses op school waarom huiswerk niet af was gelden vaak net zo goed voor het huishouden, afspraken waar weinig regelmaat in zit (garage, tandarts, of ben ik de enige die dat ALTIJD vergeet?) en afspraken die worden gemaakt als het ADHD-brein zich alweer op wat anders heeft gestort. De levenslange race tegen vergeten vergt veel flexibiliteit van het lijdend voorwerp. Moet dat immense werkstuk morgen af? Dan trek ik wel een nachtje door. Gymkleren vergeten? Met een T-shirt en een legging kom ik er ook. Zo lang de druk niet overdreven hoog is, kan deze flexibele en oplossingsgerichte houding een kwaliteit zijn voor jezelf en je omgeving.

Hyperfocus

Dit is voor mij zowel een kwaliteit als een valkuil, want die twee gaan bij mij bijna altijd hand in hand. Wanneer ik in mijn hyperfocus zit voelt het alsof ik de wereld aankan en iets heel bijzonders aan het doen ben. Het voelt lekker om me helemaal onder te dompelen in werk, een boek lezen of iets anders wat mijn aandacht helemaal opslokt. Het lastige is dat ik dit uren kan doen en daarna instort omdat ik veel te veel van mezelf heb gevraagd. Zet je hyperfocus gericht in, dan is het een echte kwaliteit! Ik werk met een RSI-app op mijn laptop die me waarschuwt om pauze te nemen, een telefoongebruik-app op mijn telefoon om te monitoren hoeveel ik hem gebruik en sinds kort een activity tracker die zegt wanneer ik te lang op mijn kont heb gezeten. Zo zet ik mijn hyperfocus een tijdje gericht in zonder teveel van mezelf te vragen, in de tijd dat ik aan het werk ben kan ik nog steeds bergen verzetten!

Heb jij goede tips of ideeën die ik echt niet mag vergeten om de 18e te vertellen? Ik hoor het heel graag!

Vastberaden zijn en soms voor gek verklaard!

startup-quote-inspirerende-quotes-van-su

“Serieus? Ga je weer een congres organiseren? Heb je enig idee hoeveel energie het de vorige keer heeft gekost?” is een mooie eerste reactie. “Ah nee mam, niet nog een keer! Maar waarom komt er dan een tweede congres?” helpt ook niet echt. Na alle stress en drukte wéér een congres, ik lijk inderdaad wel gek!

Vastberaden

Ik ben vastberaden en met mij gelukkig ondertussen nog enkele andere dames. We kunnen onszelf met een gerust hart Team ADHDvrouw noemen. Het is niet makkelijk om als ADHDvrouwen samen te werken en toch ook weer wel. We kennen elkaars valkuilen en accepteren elkaar zonder ergens iets van te vinden. Vastberadenheid alleen dekt gewoon de lading niet, diep van binnen voelt het als een missie.

De missie om als ADHDvrouw gehoord te worden, serieus genomen te worden en vooral ook in haar waarde gelaten te worden. We zijn tot veel dingen in staat en hebben een aanpassingsvermogen waar veel mensen jaloers op mogen zijn. Daarnaast hebben we een vermogen om snelle associaties te maken (sorry hoor, maar die zijn toch subliem?). Wij mogen er zijn! Het is dus tijd om ons uit het verdomhoekje te vechten.

Vanuit mijn tenen

Er moest en zou dus een tweede congres komen, terwijl het eerste congres me meer geld heeft gekost dan dat het me heeft opgeleverd. Dat gevoel van moeten komt vanuit mijn tenen, ik kan niet anders dan er gehoor aan geven. “Waarom dan?” zal je vast afvragen. Ik was 50 toen ik mijn diagnose kreeg. Na zoveel omzwervingen, zoveel therapieën, zoveel diagnoses. Maar ook zoveel gestrande relaties, vriendschappen, financiële sores, opvoedproblemen, enzovoorts. Het was zwaar om al die tijd te weten dat ik ADHD heb en dat niemand naar me wilde luisteren. Mijn op één na laatste behandeling was voor onbehandelbare patiënten.

Ben ik dan gek?

Ben ik dan gek wanneer ik wil dat geen enkele vrouw dit hoeft mee te maken? Dat geen enkele vrouw datzelfde wiel opnieuw moet gaan uitvinden en net zo vechtlustig uit de strijd moet komen als ik? Nee, want ondertussen weten wij dat wanneer je genoeg informatie kunt vinden over vrouwen en ADHD, je ook op zoek kunt gaan naar alle kwaliteiten die je zeker bezit.

Vandaag de dag wordt ik niet meer gehinderd door mijn ADHD, ik ben oké zoals ik ben en herken mijn valkuilen. Nee, ik hou niet van winkelen, veel te veel prikkels. Somberheid gaat weer voorbij en beter dan je best kan je nooit doen in je leven. Ik ken mezelf, mijn unieke kwaliteiten en mijn hardnekkige valkuilen. Door dit inzicht kan ik beter met mezelf en mijn omgeving door één deur, wat mijn zelfvertrouwen en mijn dierbaren goed doet. Dat gun ik alle vrouwen, dat is toch niet zo gek?

Wat ik wil

Wat ik dolgraag zou willen is dat alle vrouwen met ADHD of een vermoeden ervan weer opnieuw van zichzelf gaan houden, kennis gaan maken met zichzelf en dat ze zichzelf in een nieuw daglicht kunnen plaatsen. Jij bent namelijk helemaal oké! Want ondanks de hardnekkige valkuilen, de winterdips en hormonale buien, het chaotische brein en de soms hilarische vergissingen heb je prachtige en unieke kwaliteiten als ADHDvrouw.

Weten welke hulpmiddelen- en trajecten voor jou werken kan een wereld van verschil maken. Gun jezelf om de beste versie van jezelf te kunnen zijn. Tijdens ons tweede congres willen we je weer kennis laten maken met allerlei verschillende wegen. Wegen waarbij jij je thuis zal voelen. Ik verwelkom je graag op 25 juni in Rosmalen!

ADHDvrouw gaat Socialrun sponsoren!

Social Run logo

Socialrun en ADHDvrouw slaan de handen ineen. En ja, daar zijn we trots op. Wij vinden Socialrun een ontzettend goed initiatief wat alle hulp kan gebruiken. We spelen voor hetzelfde team, dus één en één was al snel drie. De voorbereidingen zijn al van start gegaan om dit een groot succes te maken. We hebben daarvoor jouw hulp nodig. Waarom? Lees snel verder!

Wat is Socialrun?

Socialrun is een ontzettend leuk evenement wat zich sterk maakt om het stigma op psychische aandoeningen te verminderen. Verschillende teams fietsen en lopen samen 555 kilometer. Als sponsor is het mogelijk om de Socialrun, een team of een kilometer te sponsoren. Daarnaast is het mogelijk om een donatie te doen. Al het geld gaat naar projecten die de stigmatisering rondom psychiatrische aandoening vermindert. Natuurlijk kan je samen met een team je inschrijven om de Socialrun te doen, maar wij zijn op zoek naar hulptroepen op een ander vlak!

Waarom Socialrun?

De samenwerking tussen ADHDvrouw en Socialrun is volgens ons ontzettend logisch. Kiezen voor Socialrun is voor ons een bewuste keuze. Zij zijn net als wij wars van stigma’s en zetten zich op een positieve manier in tegen stigma’s rondom psychische aandoeningen. Wij ADHDvrouwen weten helaas maar al te goed hoe deze stigma’s een negatieve invloed op het leven kunnen hebben. Wij zijn meer dan oké en willen daar tijdens de Socialrun voor staan.

Hoe willen we dat gaan doen?

Zoals iedereen inmiddels wel weet heeft ADHDvrouw geen middelen en werkt de organisatie volkomen belangeloos aan alles wat er wordt gedaan. Zo zijn we op het idee gekomen het festival, dat het sluitstuk zal worden van Socialrun op 20 september 2015, te gaan vereren met dertig ADHDvrouwen die de functie van hostess op zich gaan nemen. Wij zoeken voor 20 september aanstaande 30 vrouwen die het leuk vinden samen met ons het festival een gedenkwaardige dag te gaan maken. Kleding voor de hostessen wordt geregeld en uiteraard kan je gratis het festivalterrein op. Hoe de precieze tijdsindeling gaat worden en of we gaan werken met diensten is nog niet helemaal duidelijk, uiteraard informeren we alle vrijwilligers hier tijdig over.

Doe jij mee tegen stigma?

Baal jij ook zo van alle stigma’s? Ben jij een trotse ADHDvrouw net als wij? Meld je dan aan via info@adhdvrouw.nl met je naam, emailadres, telefoonnummer, leeftijd en woonplaats. Wij nemen spoedig contact met je op over de belangrijkste details. Wil je meer weten over de Socialrun? Neem een kijkje op hun website.

#handinhand

853-13370790_Labelsteeltje

Volledig uitgeput lig ik op bed in de stilte. Het is zondagavond en de zon schijnt. Het ziet er bedrieglijk warm uit maar ik weet dat het buiten koud is voor de tijd van het jaar. Langzaam nadert de zomer van 2015. Over vijf weken en drie dagen gaan mijn vriend Peter en ik trouwen.

Even rustig aan

Vrienden en familie heb ik al laten weten dat ik het rustig aan doe. Ik zeg overal ‘nee’ tegen tot het moment dat ik ‘ja’ zeg op de grote dag. Het plannen van de bruiloft en maken van mijn jurk gaat niet zo makkelijk. Allerlei dingen die geregeld moeten worden, worden op de lange baan geschoven door omstandigheden. De stof van mijn jurk glijdt alle kanten op als ik het patroon wil leggen waar ik al een dag extra aan heb gewerkt omdat de maten niet klopten. Ondertussen is Peter net begonnen met zijn eigen onderneming en een kantoor aan het inrichten. Hij is nu vaak van huis en ik mis hem.

Vreselijk moe

Ik voel me zo vreselijk moe. Maar erger dan dat: ik voel me somber, geen stralende aanstaande bruid. Soms dwaal ik naar twitter en zie de hashtags #pgbalarm en #handinhand voorbij komen. Veel mensen in mijn tijdlijn zijn wanhopig omdat zij niet de juiste zorg kunnen krijgen. Zorgverleners raken in problemen of gaan failliet omdat ze niet meer betaald worden voor hun werk. Vol afgrijzen zie ik de ravage voor mijn ogen waarvan ik in 2011 al wist dat hij ging ontstaan. Mijn eigen bedrijf heb ik drie weken geleden losgelaten. Het laatste gevecht om budget verloor ik eind vorig jaar. Gelukkig had ik dus al niet de illusie gekregen dat mijn onderneming kon voortbestaan, zoals sommige van mijn collega ervaringsdeskundige zorgverleners.

#handinhand

Foto’s van handen vullen twitter. Ik zie handen van ernstig zieke kinderen, volwassenen en ouderen. De negatieve gevolgen van de transitie raken veel langdurig zieke en gehandicapte mensen, zowel met psychische als lichamelijke aandoeningen. Discussies over de kosten van de zorg gingen vooral over onzichtbare ziektes, en ook steeds over ADHD. Wij mensen met ADHD happen zo makkelijk met onze impulsiviteit, allergie tegen onrechtvaardigheid en gewoon omdat we gewend zijn om te vechten om erkenning.

Zieke mensen richting de afgrond

Uiteindelijk herinnert het publiek zich de stelling, niet de conclusie en zo worden mensen gemanipuleerd, zodat ze de transitie in de zorg met lede ogen aanzien en accepteren. Zolang zij niet geraakt worden, is het best. Toen ik de handen zag van al die mensen op twitter, besefte ik hoe omvangrijk de gevolgen zijn. Dit raakt zoveel meer mensen en onbewust en ongewild hebben we het met onze onstuimige aard mede mogelijk gemaakt. Dat er mensen op deze wereld bestaan op machtige posities, die anderen manipuleren en zieke mensen opzettelijk de afgrond injagen, vind ik zo verbijsterend. Zijn dit wel echt mensen?

Strijd tegen zorgtransitie

De zon schijnt, maar ik voel het niet. Vogels fluiten, maar ik versta ze niet. Het geeft niet. Ik weet dat er een moment komt dat de somberheid optrekt en boosheid de overhand krijgt. Dan word ik strijdlustig. Of iemand daar wat aan heeft weet ik niet. Wel dat als ik als ADHD vrouw de strijd aanga, die monsters die de zorgtransitie monitoren, maar beter dekking kunnen zoeken. Straks gaan we trouwen, Peter en ik, en ik hoop dat we de zon kunnen voelen, dat de toekomst warmte brengt en geluk. Voor wie geraakt wordt door de transitie, geef niet op. Ik zie je op twitter met #handinhand #pgbalarm. Sterkte.

Margriet van As
@strandvogel

BAB Instituut – Gebruik maken van jouw zintuiglijke waarneming

Als je alleen kijkt naar wat jou zichtbaar lukt, heb je nog niet alles over jezelf ontdekt. Soms moet je, om erachter te komen wat jouw grootste talenten zijn, juist kijken naar je valkuilen. Dat wat je probeert achter je laten maar steeds in een ander jasje opduikt in jouw leven. Je voelt je aangetrokken tot situaties en mensen die het beste in je boven halen, die je (onbedoeld) helpen om jouw talenten ontwikkelen.

BAB

Als je hebt ontdekt wat jij het beste kunt en wat je nodig hebt om op een positieve manier jouw talenten te gebruiken, in relaties, werk en vrije tijd, maak je gebruik van jouw Buitengewoon Actief Brein. Afgekort BAB genoemd. Wij noemen het ADHD of autisme als de nadelen van hoe jouw brein werkt, de voordelen overschaduwen. Daardoor ben je naar de GGz gegaan, heb je een diagnose gekregen en geleerd hoe om te gaan met die nadelen. Tussen de behandeling en werken, relaties herstellen en opbouwen zit bij veel mensen een kloof. Daarvoor hebben wij een brug gebouwd in de vorm van de training Alles gewoon anders doen! Samen met jou gaan we ontdekken hoe jouw BAB werkt en wij staan als ervaringswerkers en ervaringsdeskundigen, samen met je medecursisten, naast je.

Zintuigen

Iedere persoon heeft een andere mix van zintuiglijke waarneming. Hoe gevoelig ben jij? Welke zintuigen beleef je sterker en welke minder en hoe variabel is jouw beleving? Eenvoudig gezegd: in welke situatie neem je bijvoorbeeld minder geluid waar dan anders of ruik je meer? Door naar de valkuilen te kijken, krijg je hier inzicht in. We gaan samen kijken hoe je die talenten anders kunt gebruiken, op een manier die voor jou werkt.

Voorbeelden:

Overgevoelig voor licht of bepaalde kleuren: concentratieproblemen, hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid, opgefokt zijn. Mogelijkheden: belichtingsmedewerker, artiest, modeontwerper, (binnenhuis)architect, verkeersregelaar of politieagent (opmerkzaamheid).

Overgevoelig voor geluid geeft mogelijkheden als muzikant of danser, maar ook coach of rechercheur (intonatie in een stem zegt jou wat over wat iemand tussen de regels door vertelt) of nachtwaker (je bent alert op geluiden in het donker).

Overgevoelig voor geuren en smaak: dit is een heel vervelende eigenschap als je wilt afvallen. Door jouw vermogen, ben je gevoeliger voor heerlijke geuren. Je hebt geen gebrek aan wilskracht, maar hebt juist veel meer wilskracht nodig dan een ander. Het is pech. Een voordeel is dat je tot in het kleinste detail iemands ‘geheime’ recept kunt kopiëren. Jij hebt ook als eerste door dat eten niet meer vers is of bedorven. Daar is die ander weer in het nadeel. Pech!

Verminderde gevoeligheid of extreme controle over zintuiglijke prikkels kan nare gevolgen hebben als bijvoorbeeld anorexia. Maar dit kun je ook gebruiken als je ‘bovenmenselijke’ prestaties moet leveren. Denk aan mensen op de eerste hulp van een ziekenhuis, bij de brandweer, maar ook topsporters, balletdansers en eenvoudigweg mensen die veel uren achter elkaar moeten werken. Het is belangrijk om daarbij in de gaten te houden dat je stressniveau oké is en dat jouw behoeften worden vervuld.

Stress

De hoeveelheid stress heeft invloed op jouw beleving van zintuiglijke prikkels, emoties en de manier waarop je denkt. De een schiet in hyperfocus, waarbij gedachten meer gericht zijn op die ene bezigheid, hongergevoelens naar de achtergrond verdwijnen en het toilet heel lang niet bezocht wordt. De ander raakt overprikkeld, gedachten schieten alle kanten op en ook emoties.

Er zijn mensen die stress nodig hebben om tijdelijk boven hun normale kunnen te functioneren. De andere kant is dat er misverstanden kunnen ontstaan met de mensen om je heen. Je hebt niet in de gaten dat iemand boos op je is of dat iemand toenadering zoekt. Als dat laatste niet is wat je wilde, wordt je soms heel onaangenaam verrast en boos op die ander of achteraf op jezelf omdat je jezelf hebt laten meeslepen.

Te veel stress levert problemen op, maar ook te weinig stress. Als jij je verveelt, kun je dingen doen of nalaten waar je later spijt van krijgt. Leuke bezigheden en dingen die helaas moeten, kun je het beste afwisselen.

Behoeften

Om zo goed mogelijk gebruik te kunnen maken van jouw talenten en met plezier contact met mensen te hebben en te leren en werken, ga je kijken wat je nodig hebt. Kun jij je maar een uur aan een stuk focussen, dan neem je regelmatiger pauze. Als jij beter werkt in de zon, kun je misschien beter buitenshuis werken.

Als jij iemand bent die zichzelf wegcijfert, betekent dit dat jij oog hebt voor andermans behoeften. Hebben mensen je al zo vaak gezegd dat jij je niet meer moet laten gebruiken door anderen? Maak er dan je werk van. Als je heel emotioneel bent, is een zwaar zorgberoep misschien te heftig voor je. Maar recensent zijn voor restaurants, voor hotels, werken als stewardess, gastvrouw of beoordelaar van gastvrijheid zou jou wel eens letterlijk heel ver kunnen brengen. Op die manier kun je openstaan voor een partner die jou in de watten legt voor de verandering.

Ben je bemoeizuchtig? Maak er je werk van. Ga andermans leven regelen in de omstandigheden die bij jou passen. Zo heeft jouw gezin rust als je thuis bent. Je wordt een vrouw die op een gezonde manier nieuwsgierig is naar hoe het met haar partner en kind(eren) gaat en met haar ouders en vrienden.

Ten slotte

Associatief denken heeft als voordeel dat er heel veel goede ideeën bij je opkomen. Het nadeel is dat de doorsnee mens vindt dat hij het grootste deel van ideeën die opkomen, ook moet uitvoeren. Jij hebt dezelfde hoeveelheid tijd als een ander en normaal gesproken ook maar een paar handen en voeten. Vergeleken bij die doorsnee mens, voer jij dus minder uit, uitgedrukt in percentages. Laat je daar niet door van de wijs brengen, geef jouw ideeën door en besteed ze uit. Op die manier ben je productiever.

Als je bent afgerekend op het lagere percentage prestaties in je eerste levensjaren, dan is het mogelijk dat jij jezelf graag wilt bewijzen en juist alles zelf doen. Trap er niet in. Je bent een uitvinder. En voor de uitvoering van ideeën, kijk waar jouw talent ligt, waarvan jij in hyperfocus raakt. Doe wat jij wilt met jouw blueprint van talenten en behoeften.

Voor meer informatie over de training Alles gewoon anders doen, kijk op http://www.bab-instituut.nl.

Margriet van As